Φροντιστήριο Νετρίνο - Σχολιασμός θεμάτων Αρχαίων Ελληνικών

Από τους διδάσκοντες του φροντιστηρίου 

Δώρα Αναγνωστοπούλου - Ιπποκράτης Παππάς

Α. Διδαγμένο Κείμενο 

Δόθηκε στους υποψηφίους κείμενο του Πλάτωνα «Πρωταγόρας», 322a-323a. 

Τα θέματα χαρακτηρίζονται σε γενικές γραμμές βατά, αναμενόμενα και με σαφήνεια διατυπωμένα. 

Οι ενδεικτικές απαντήσεις που ακολουθούν είναι από το βιβλίο:

Αρχαία Ελληνικά Γ΄ Λυκείου - Φάκελος Υλικού, τόμος Α΄

ΣυγγραφέαςΑναγνωστοπούλου Δώρα / Παπαγεωργίου Ανδρέας / Μπακλαβάς Βαγγέλης / Νικολίτσης Νίκος / Σαρρής Μιχάλης

ΕκδόσειςΕκδόσεις Πατάκη

Η συγκεκριμένη ενότητα αναπτύσσεται  στις σελ. 161-205

Α1. α. 

1.βλ. σελ. 175 ερμηνευτική ερώτηση

2. βλ. σελ. 178 γκρι πλαίσιο

3. βλ. σελ. 184 "ο καταμερισμός της εργασίας στις τέχνες"

Α1. β.

1. βλ. σελ. 175 "ο άνθρωπος αδύναμος απέναντι στα άγρια θηρία"

2. βλ. σελ. 183 "Ο Ερμής προβληματίζεται για τον τρόπο διανομής της αιδούς και της δίκης"

Β1. βλ. σελ. 177-181

Β2. βλ. σελ. 198 και 186

Β3.  βλ. σελ. 8-12 

Β4. βλ. σελ. 359-368 και 192 (δημιουργοί) και σελ. 161 (διεφθείροντο)

Β5. βλ/ σελ. 176-177

Β. Αδίδακτο Κείμενο  

Τα θέματα του αδίδακτου κειμένου κρίνονται συνολικά βατά και σε γενικές γραμμές σαφώς διατυπωμένα.

Το κείμενο είναι συντακτικά και μεταφραστικά προσιτό. Δεδομένου ότι το περιεχομενο του κειμένου σχετίζεται με ένα θέμα με το οποίο οι μαθητές είναι εξοικειωμένοι, η ερμηνευτική ερώτηση ήταν εύκολα προσπελάσιμη.

Όσον αφορά τις γραμματικές ασκήσεις, αυτές ήταν "δύο ταχυτήτων". Το σκέλος με τους ονοματικούς τύπους ήταν προσιτό και τα παραθετικά χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες. Το σκέλος με τους ρηματικούς τύπους απευθύνονταν σε καλά προετοιμασμένους μαθητές, καθώς απαιτούσε γνώση ιδιαίτερων γραμματικών τύπων.

Τέλος, τα συντακτικά θέματα ήταν βατά στο σύνολό τους. Οι συντακτικοί χαρακτηρισμοί δεν παρουσίαζαν ιδιαίτερες δυσκολίες ή αμφισημίες, ενώ και ο υποθετικός λόγος ήταν καθαρός ως προς το είδος και τη μετατροπή του.

Αρχαία Ελληνικά: Ενδεικτικές Απαντήσεις στο Διδαγμένο Κείμενο από το βιβλίο "αρχαία ελληνικά, Φάκελος Υλικού, Εκδόσεις Πατάκη"

Για διδαγμένο κείμενο δόθηκε στους υποψηφίους κείμενο του Πλάτωνα «Πρωταγόρας», 322a-323a. 

Οι ενδεικτικές απαντήσεις που ακολουθούν είναι από το βιβλίο:

Αρχαία Ελληνικά Γ΄ Λυκείου - Φάκελος Υλικού, τόμος Α΄

ΣυγγραφέαςΑναγνωστοπούλου Δώρα / Παπαγεωργίου Ανδρέας / Μπακλαβάς Βαγγέλης / Νικολίτσης Νίκος / Σαρρής Μιχάλης

ΕκδόσειςΕκδόσεις Πατάκη

Η συγκεκριμένη ενότητα αναπτύσσεται  στις σελ. 161-205

Α1. α. 

1.βλ. σελ. 175 ερμηνευτική ερώτηση

2. βλ. σελ. 178 γκρι πλαίσιο

3. βλ. σελ. 184 "ο καταμερισμός της εργασίας στις τέχνες"

Α1. β.

1. βλ. σελ. 175 "ο άνθρωπος αδύναμος απέναντι στα άγρια θηρία"

2. βλ. σελ. 183 "Ο Ερμής προβληματίζεται για τον τρόπο διανομής της αιδούς και της δίκης"

Β1. βλ. σελ. 177-181

Β2. βλ. σελ. 198 και 186

Β3.  βλ. σελ. 8-12 

Β4. βλ. σελ. 359-368 και 192 (δημιουργοί) και σελ. 161 (διεφθείροντο)

Β5. βλ/ σελ. 176-177

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2019-Αρχαία Ελληνικά-Απαντήσεις στο Διδαγμένο Κείμενο

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2019

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Δώρα Αναγνωστοπούλου, Φιλοσοφικός λόγος Α΄: Πλάτωνος Πρωταγόρας και Πολιτεία (Η αλληγορία του σπηλαίου) Γ΄ γενικού λυκείου, Εκδόσεις Πατάκη

ΠΛΑΤΩΝ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 3^η (Βλ. Σελ. 76)

Α1.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε κάθε μία από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη, με βάση το αρχαίο κείμενο:

1. Ο Επιμηθέας σκόπιμα αφήνει τον άνθρωπο χωρίς εφόδια.  ΛΑΘΟΣ

2. Ο Προμηθέας έρχεται να ελέγξει τη διανομή των εφοδίων. ΣΩΣΤΟ

3. Ο Προμηθέας προβληματίζεται για το πώς θα σώσει τον άνθρωπο. ΣΩΣΤΟ

4. Η είσοδος στην ακρόπολη του Δία επιτρέπεται στον Προμηθέα. ΛΑΘΟΣ

5. Μετά την παρέμβαση του Προμηθέα ο άνθρωπος αποκτά αφθονία αγαθών. ΣΩΣΤΟ

 (μονάδες 5)

β. Για κάθε μία από τις παραπάνω απαντήσεις να γράψετε στο τετράδιό σας το κομμάτι του αρχαίου κειμένου που την επιβεβαιώνει. (μονάδες 5)

1. «Ἅτε δὴ οὖν οὐ πάνυ τι σοφὸς ὢν ὁ Ἐπιμηθεὺς ἔλαθεν αὑτὸν καταναλώσας τὰς δυνάμεις εἰς τὰ ἄλογα· λοιπὸν δὴ ἀκόσμητον ἔτι αὐτῷ ἦν τὸ ἀνθρώπων γένος, καὶ ἠπόρει ὅτι χρήσαιτο» (σελ. 79)

2. «ἔρχεται Προμηθεὺς ἐπισκεψόμενος τὴν νομήν» (σελ. 80)

3. «Ἀπορίᾳ οὖν σχόμενος ὁ Προμηθεὺς ἥντινα σωτηρίαν τῷ ἀνθρώπῳ εὕροι» (σελ. 82)

4. «Τῷ δὲ Προμηθεῖ εἰς μὲν τὴν ἀκρόπολιν τὴν τοῦ Διὸς οἴκησιν οὐκέτι ἐνεχώρει εἰσελθεῖν» (σελ. 83)

5.  «ἐκ τούτου εὐπορία μὲν ἀνθρώπῳ τοῦ βίου γίγνεται» (σελ. 85)

Β1. Να περιγράψετε την προσωπικότητα και τον ρόλο του Επιμηθέα στη διανομή των εφοδίων, λαμβάνοντας υπόψη τις λέξεις και τις φράσεις του αρχαίου κειμένου που αναφέρονται σε αυτόν.

Μονάδες 10

Απάντηση: Βλ. Ερώτηση 10 σελ. 96 (μόνο Επιμηθέας)

Β2. Ποια αξία αποδίδεται στην «ἔντεχνον σοφίαν» και την πολιτική τέχνη, όπως φαίνεται από τον τρόπο με τον οποίο αυτές φυλάσσονται; Για να τεκμηριώσετε την απάντησή σας, να στηριχτείτε στο παρακάτω απόσπασμα: «Ἀπορίᾳ οὖν σχόμενος [...] κλοπῆς δίκη μετῆλθεν».

Μονάδες 10

Απάντηση: Βλ. Ερωτήσεις 8, 11 και 12 σελ. 91

Β3. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε μία από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτό τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη

α. Οι σοφιστές χρησιμοποιούσαν τους μύθους στα γραπτά και τη διδασκαλία τους. ΣΩΣΤΟ

β. Ένα από τα πρόσωπα που εμφανίζονται στον διάλογο Πρωταγόρας είναι ο ηγέτης των Τριάκοντα Τυράννων. ΣΩΣΤΟ

γ. Στον διάλογο Πρωταγόρας, ο Σωκράτης αντιμετωπίζει τον Πρωταγόρα με έντονη ειρωνεία. ΛΑΘΟΣ

δ. Ο Πρωταγόρας στον ομώνυμο διάλογο υποστηρίζει ότι η πολιτική τέχνη είναι προσιτή σε όλους τους ανθρώπους. ΣΩΣΤΟ

ε. Η σωκρατική διαλεκτική υιοθετεί τη μέθοδο της διάλεξης. ΛΑΘΟΣ

Μονάδες 10

Β4. Να αντιστοιχίσετε στο τετράδιό σας κάθε μία αρχαία ελληνική λέξη της στήλης Α με την ετυμολογικά συγγενή της νεοελληνική λέξη της στήλης Β. (Στη στήλη Β περισσεύουν τρεις λέξεις.)

Στήλη Α                       Στήλη Β

εἱμαρμένη                   εισιτήριο

ἐξιέναι                         είσοδος

ἔσχε                             κλεψύδρα

κλέπτει                        σχίσμα

λαθών                         μερίδιο

λοιπόν

λήθη

σχήμα

Μονάδες 10

Απαντήσεις:

εἱμαρμένη-μερίδιο

ἐξιέναι-είσοδος

ἔσχε-σχήμα

κλέπτει-κλεψύδρα

λαθών-λήθη

Β5. ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Αισχύλος, Προμηθεύς δεσμώτης, στίχοι 476-487, 500-506

Μιλάει ο Προμηθέας:

Με τη συνέχεια πιο πολύ θα ξαφνιαστείς ακούγοντας [476]

τι τέχνες και τεχνάσματα σκαρφίστηκα.

Και πριν απ’ όλα τούτο: όσοι πέφτανε άρρωστοι

δεν είχαν γιατρικό ή να το μασήσουν

ή να το καταπιούν ή να το αλείψουν πάνω τους, [480]

μόνο καταμαραίνονταν χωρίς φάρμακα ν’ ανακατεύουν,

αμυντικά μέσα για όλες τις αρρώστιες.

Και τα πολυάριθμα είδη της μαντικής τους ταξινόμησα

και πρώτος απ’ τα όνειρα ξεχώρισα όσα μέλλονται [485]

να βγουν αληθινά, κι ερμήνευσα τα αινίγματα

τα φραστικά και τα συναπαντήματα του δρόμου.

[…]

Να το έργο μου. Κι ό,τι πολύτιμο έχει η γη [500]

κρυμμένο απ’ τους ανθρώπους μες στα σπλάχνα της,

το μπρούντζο και το σίδερο, το ασήμι, το χρυσάφι,

ποιος άλλος θα ’λεγε πως τους το έδειξε πριν από μένα;

Κανείς, το ξέρω, εκτός αν φλυαρεί κι ανοηταίνει.

Με δυο λόγια μάθε τα πάντα: όλες οι τέχνες [505]

οι ανθρώπινες είναι δωρεές του Προμηθέα.

(μετάφραση Παν. Μουλλά)

Αφού μελετήσετε το παραπάνω μεταφρασμένο απόσπασμα από τον Προμηθέα δεσμώτη του Αισχύλου, να συγκρίνετε τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται ο χαρακτήρας του Προμηθέα, με βάση τα λόγια και τις ενέργειές του, σε κάθε ένα από τα δύο κείμενα, στον Πρωταγόρα και τον Προμηθέα δεσμώτη. Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας.

Μονάδες 10

Απάντηση: Βλ. Ερώτ. 10 σελ. 96 (Προμηθέας) και ερώτ. 4 σελ. 142

Συμβουλές για ένα άριστο γραπτό στα αρχαία ελληνικά!

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

1.        Διαβάζουμε προσεκτικά το κείμενο και προσδιορίζουμε τις ενότητες στις οποίες αναφέρεται.

2.        Αφού διακρίνουμε την ερώτηση σε δεδομένα και ζητούμενα, ξεκινάμε με έναν πρόλογο  και αναπτύσσουμε το κάθε ζητούμενο σε διαφορετική παράγραφο.

3.        Δεν  ξεχνάμε τις συνδετικές λέξεις, αποφεύγουμε τις επαναλήψεις και τα ορθογραφικά λάθη.

4.        Κάνουμε αναφορά στο κείμενο και παραπομπή σε χωρία (όπως αναφέρεται/διαπιστώνεται/υποστηρίζεται/τονίζεται/αποδεικνύεται από τη φράση «.......................»).

5.        Κλείνουμε με έναν σύντομο επίλογο.

ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Α. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

Τα συνηθέστερα λάθη προέρχονται από :

•             Καταγραφή τύπων διαφορετικών από εκείνων που ζητούνται.
•            Λαθεμένη χρήση πολυτονικού συστήματος.

Β. ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ

Στο  συντακτικό  γράφουμε  ολοκληρωμένη  συντακτική  ανάλυση,  π.χ. :

·         Υποκείμενο  στο «…………………….» .

·         Αντικείμενο  στο «……………………» .

·         Κατηγορούμενο  στο « ………………….»  με  συνδετικό  το  ρήμα  «………» 

·         Μετοχή ………………………… (είδος) και συνημμένη ή απόλυτη (επισημαίνεις το υποκείμενο).

·         Απαρέμφατο :  ………………..(ειδικό  ή  τελικό) ,…………………..( έναρθρο  ή  άναρθρο), …………………… (υποκείμενο  ή  αντικείμενο) στο «…………………» και  έχουμε …………………… (ταυτοπροσωπία  ή  ετεροπροσωπία).

·  Ονοματικοί  προσδιορισμοί : …………………….. (π.χ. παράθεση) ως ονοματικός ομοιόπτωτος προσδιορισμός στο «……………………»  ή  ………………………. (π.χ. γενική κτητική) ως ονοματικός ετερόπτωτος προσδιορισμός στο «……………»

·         Επιρρηματικοί  προσδιορισμοί : …………………. (π.χ. επίρρημα)  ως  επιρρηματικός  προσδιορισμός  του …………….. (π.χ. τρόπου) στο «……». 

12+1 συμβουλές για το άγνωστο κείμενο στα αρχαία ελληνικά

1.        Πρόσεχουμε τον συγγραφέα και τον τίτλο του αποσπάσματος, ώστε να προσδιορίσουμε το γραμματειακό είδος και την εποχή στην οποία αναφέρεται.

 Θουκυδίδης: Ιστορία Πελοποννησιακού Πολέμου 431-411 π.Χ.

Ξενοφώντας:

• Απολογία Σωκράτους, Απομνημονεύματα Σωκράτους, Συμπόσιο (υπερασπίζεται τον Σωκράτη).
• Κύρου Παιδεία, Λακεδαιμονίων Πολιτεία, Πόροι ή Περί Προσόδων, Οικονομικός και Ιέρων (εκθέτει προσωπικές γνώμες)
•  Περί Ιππικής, Ιππαρχικός, Κυνηγετικός (Τεχνικά)
• Κύρου Ανάβασις, Ελληνικά, Αγησίλαος (Ιστορικά)

Φιλοσοφία: Πλάτων, Αριστοτέλης

Ρητορική

• Αντιφών, Ανδοκίδης, Λυσίας, Ισιαίος, Ισοκράτης (415-360 π.Χ., ακμή δικανικής και επιδεικτικής ρητορείας)
• Λυκούργος, Αισχίνης, Δημοσθένης, Υπερείδης, Δείναρχος και Δημάδης (360-323 π.Χ., ακμή πολιτικής-συμβουλευτικής ρητορείας). 

2.        Διάβάζουμε (2-3 φορές) το πρωτότυπο κείμενο, ώστε να προσδιορίσουμε την κεντρική ιδέα, τους πρωταγωνιστές, τνο τόπο, τον χρόνο και τις σχέσεις (π.χ. αίτιο-αποτέλεσμα, εναντίωση...).

3.    Εντοπίζουμε τα ρήματα του κειμένου και προσέχουμε αν εννοείται κάποιο (π.χ. απρόσωπη έκφραση). Όσα ρήματα έχουμε τόσες θα είναι και οι προτάσεις.

4.   Κυκλώνουμε τους συνδέσμους, τις αντωνυμίες ή τα επιρρήματα που εισάγουν δευτερεύουσες προτάσεις. Επίσης, προσέχουμε τους συνδέσμους που συνδέουν όμοιες προτάσεις  ή όμοιους όρους (παρατακτική σύνδεση) και τα κόμματα.  

5.        Διακρίνουμε τις κύριες (αγκύλες) και τις δευτερεύουσες προτάσεις (παρενθέσεις).

6.        Προσέχουμε τη σύνταξη του ρήματος

·         Αμετάβατο

·         Μεταβατικό (με γενική, δοτική, αιτιατική, δίπτωτο, σύστοιχο αντικείμενο)

·         Συνδετικό (με κατηγορούμενο)

·         Με προληπτικό ή επιρρηματικό κατηγορούμενο

·         Με δύο αιτιατικές (αντικείμενο και κατηγορούμενο)

·         Με κατηγορηματική μετοχή

·         Με απαρέμφατο ειδικό, τελικό, του σκοπού

·         Με ονοματική ή επιρρηματική πρόταση

·         Αν είναι απρόσωπο με απαρέμφατο και δοτική προσωπική

7.        Δε βιαζόμαστε στη σύνταξη της πρότασης και προσέχουμε τους ομόηχους τύπους.

8.        Προβαίνουμε στη μετάφραση, αποφεύγοντας την ξύλινη γλώσσα. Την προσαρμόζουμε στην έκφραση και στη σύνταξη της νέας ελληνικής.

9.        Ιδιαίτερα προσέχουμε τη μετάφραση:

• Ρημάτων (χρόνος, πρόσωπο και έγκλιση)
• Απαρεμφάτων (ειδικό ή τελικό, ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία)
• Μετοχών (ανάλογα με το είδος)

10.    Ερμηνεύουμε τις άγνωστες λέξεις με τη βοήθεια παράγωγων λέξεων στη νέα ελληνική και από τα συμφραζόμενα.

11.    Δεν ξεχνάμε τη μετάφραση των συνδετικών λέξεων.

12.    Αν «κολλήσουμε» σε κάποιο κομμάτι, το μεταφράζουμε με βάση τα συμφραζόμενα.

13.    Ξαναδιαβάζουμε όλο το κείμενο και προσέχουμε την απόδοση του νοήματος.