Φροντιστήριο Νετρίνο - Σχολιασμός θεμάτων Αρχαίων Ελληνικών

Από τους διδάσκοντες του φροντιστηρίου 

Δώρα Αναγνωστοπούλου - Ιπποκράτης Παππάς

Α. Διδαγμένο Κείμενο 

Δόθηκε στους υποψηφίους κείμενο του Πλάτωνα «Πρωταγόρας», 322a-323a. 

Τα θέματα χαρακτηρίζονται σε γενικές γραμμές βατά, αναμενόμενα και με σαφήνεια διατυπωμένα. 

Οι ενδεικτικές απαντήσεις που ακολουθούν είναι από το βιβλίο:

Αρχαία Ελληνικά Γ΄ Λυκείου - Φάκελος Υλικού, τόμος Α΄

ΣυγγραφέαςΑναγνωστοπούλου Δώρα / Παπαγεωργίου Ανδρέας / Μπακλαβάς Βαγγέλης / Νικολίτσης Νίκος / Σαρρής Μιχάλης

ΕκδόσειςΕκδόσεις Πατάκη

Η συγκεκριμένη ενότητα αναπτύσσεται  στις σελ. 161-205

Α1. α. 

1.βλ. σελ. 175 ερμηνευτική ερώτηση

2. βλ. σελ. 178 γκρι πλαίσιο

3. βλ. σελ. 184 "ο καταμερισμός της εργασίας στις τέχνες"

Α1. β.

1. βλ. σελ. 175 "ο άνθρωπος αδύναμος απέναντι στα άγρια θηρία"

2. βλ. σελ. 183 "Ο Ερμής προβληματίζεται για τον τρόπο διανομής της αιδούς και της δίκης"

Β1. βλ. σελ. 177-181

Β2. βλ. σελ. 198 και 186

Β3.  βλ. σελ. 8-12 

Β4. βλ. σελ. 359-368 και 192 (δημιουργοί) και σελ. 161 (διεφθείροντο)

Β5. βλ/ σελ. 176-177

Β. Αδίδακτο Κείμενο  

Τα θέματα του αδίδακτου κειμένου κρίνονται συνολικά βατά και σε γενικές γραμμές σαφώς διατυπωμένα.

Το κείμενο είναι συντακτικά και μεταφραστικά προσιτό. Δεδομένου ότι το περιεχομενο του κειμένου σχετίζεται με ένα θέμα με το οποίο οι μαθητές είναι εξοικειωμένοι, η ερμηνευτική ερώτηση ήταν εύκολα προσπελάσιμη.

Όσον αφορά τις γραμματικές ασκήσεις, αυτές ήταν "δύο ταχυτήτων". Το σκέλος με τους ονοματικούς τύπους ήταν προσιτό και τα παραθετικά χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες. Το σκέλος με τους ρηματικούς τύπους απευθύνονταν σε καλά προετοιμασμένους μαθητές, καθώς απαιτούσε γνώση ιδιαίτερων γραμματικών τύπων.

Τέλος, τα συντακτικά θέματα ήταν βατά στο σύνολό τους. Οι συντακτικοί χαρακτηρισμοί δεν παρουσίαζαν ιδιαίτερες δυσκολίες ή αμφισημίες, ενώ και ο υποθετικός λόγος ήταν καθαρός ως προς το είδος και τη μετατροπή του.

Σχολιασμός θεμάτων Πανελλαδικών Εξετάσεων - Ενδεικτικές Απαντήσεις

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

14 ΙΟΥΝΙΟΥ 2021

 

Τα θέματα που τέθηκαν σήμερα χαρακτηρίζονται «βατά» και με σαφείς διατυπώσεις που αφήνουν περιθώριο περιθώριο αυτενέργειας.  Ειδικότερα το Κείμενο 2 αναφέρεται στους θεματικούς κύκλους της Β’ Λυκείου, όπως και η άσκηση Β2 είναι από τη θεωρία της Β’ Λυκείου.

Τα μη λογοτεχνικά κείμενα καταδεικνύουν ότι οι μαθητές πρέπει να μελετούν αρθρογραφία. Το λογοτεχνικό κείμενο αποτελεί μελοποιημένο ποίημα.

 

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α. Η αναγκαιότητα του επαγγελματικού προσανατολισμού – Οι δυσκολίες επαγγελματικής αποκατάστασης και σταδιοδρομίας.

·         Δημοφιλείς σχολές

·         Κορεσμός επαγγελμάτων

·         Ανεργία – βιοπορισμός ή ικανοποίηση προσδοκιών

·         Οικονομική κρίση – συμβιβασμός ή «μετανάστευση»;

 

Β1.

α. Σωστό

β. Σωστό

γ. Λάθος

δ. Σωστό

ε. Λάθος

 

Β2. α. Κυριολεκτικός τίτλος: Οι δυσκολίες της επαγγελματικής σταδιοδρομίας

 Μεταφορικός τίτλος: Στον στίβο της επαγγελματικής σταδιοδρομίας

 

Β. Στατιστικά στοιχεία – τεκμήρια – επίκληση στη λογική – πειστικότητα – αποτελεσματικότητα

Μαρτυρίες – τεκμήρια – επικληση στη λογική – πειστικότητα – αυτούσια παράθεση – βιωματικότητα – ζωντάνια – αμεσότητα – εύληπτος λόγος- αποτελεσματικότητα

 

Β3.

Α’ πληθυντικό.....(«μπορούμε, κάνουμε)... συλλογικό αίσθημα φόβου, αγωνίας...ζωντάνια, αμεσότητα, παραστατικότητα...

Μεταφορές.... («αδιαπέραστο πέπλο», «καίει τα χείλη μας») ...αίσθημα αγωνίας, πόνου...συναισθηματική φόρτιση....

Ρητορική ερώτηση... («Τι άλλο μπορούμε να κάνουμε;»)....αίσθημα αβεβαιότητας και προσμονής.... συναισθηματική προσέγγιση...διαλογική  μορφή...

 

Γ.  Αντίθεση ανάμεσα σε έναν ουτοπικό, ξέγνοιαστο κόσμο («Σείριο») και σ’ έναν πραγματικό , γεμάτο «αρρώστια και πληγή».

Συγκίνηση – προβληματισμός - ενσυναίσθηση

·         Εικόνα...

·         Εναλλαγή χρόνων

·         γ’ ρηματικό πρόσωπο

·         σχήματα λόγου

Εσύ που θα προτιμούσες να ζήσεις; Σε έναν κόσμο ξέγνοιαστο ή σε έναν κόσμο γεμάτο προκλήσεις;

 

Δ.  Διαδικτυακό άρθρο

Πομπός: μαθητής

Αποδέκτες: ευρύτερο νεανικό κοινό

Εφόδια: πνευματική αρτίωση – δεκτικότητα σε νέες ιδέες – δια βίου παιδεία-ψηφιακές δεξιότητες- κριτική ικανότητα – γόνιμη αμφιβολία – δημοκρατικό ήθος – πολύπλευρη και αδιάλειπτη ενημέρωση – ψυχική ανθεκτικότητα – αισιοδοξία – ανεκτικότητα – αλληλεγγύη -οικουμενικό πνεύμα.....

Δράσεις: εθελοντισμός – φιλανθρωπία – συμμετοχή στα κοινά – οικολογικές δράσεις – Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Νέων – Προγράμματα Ανταλλαγής Νέων – Διοργάνωση Συνεδρίων – Αρθρογραφία ....

 

 

 

 

 

 

 

Nεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία-Κριτήριο Προσομοίωσης Πανελλαδικών Εξετάσεων..."Τα συμπτώματα της ηλιθιότητας"

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2020

Τα παρακάτω αποσπάσματα (ΚΕΙΜΕΝΟ 1 ΚΑΙ ΚΕΙΜΕΝΟ 2) προέρχονται από το βιβλίο του Fernando Savater «Μιλώντας στον γιο μου για την ηθική και την ελευθερία». Στο πρώτο απόσπασμα (ΚΕΙΜΕΝΟ 1) ο συγγραφέας ασχολείται με την «ηλιθιότητα»¹ δίνοντας άλλη σημασία από τη συνηθισμένη, ενώ στο δεύτερο απόσπασμα (ΚΕΙΜΕΝΟ 2), από τον επίλογο του βιβλίου, ολοκληρώνει την πραγματεία του με τις τελευταίες συμβουλές προς τον γιο του.

ΚΕΙΜΕΝΟ 1

Ο ηλίθιος κουτσαίνει πνευματικά: είναι το πνεύμα του χωλό² και ασθενές, παρόλο που το σώμα του φέρνει βόλτες στον αέρα. Υπάρχουν ηλίθιοι διαφόρων τύπων, να διαλέξεις:

α) Αυτός που πιστεύει ότι δε θέλει τίποτα, αυτός που λέει ότι όλα το ίδιο του κάνουν, αυτός που ζει με ένα διαρκές χασμουρητό ή σε μόνιμη σιέστα³, παρόλο που έχει τα μάτια ανοιχτά και δε ροχαλίζει.

β) Αυτός που πιστεύει ότι τα θέλει όλα, το πρώτο που βρίσκει μπροστά του αλλά και το εντελώς αντίθετο:  να φύγει και να μείνει, να χορέψει και να παραμείνει καθισμένος, να μασήσει σκόρδα και να δώσει υπέροχα φιλιά, όλα συγχρόνως.

γ) Αυτός που δεν ξέρει τι θέλει και δεν μπαίνει στον κόπο να ψάξει να το βρει. Μιμείται τα θέλω των γύρω του ή τους πάει κόντρα, γιατί, ό,τι κάνει, υπαγορεύεται από την πλειοψηφική γνώμη αυτών που τον περιβάλλουν^. είναι κομφορμιστής⁴ χωρίς στοχασμό ή επαναστάτης χωρίς αιτία.

δ) Αυτός που ξέρει τι θέλει και ξέρει αυτό που θέλει γιατί το θέλει, αλλά το θέλει χαλαρά, με φόβο ή αδύναμα. Στο τέλος, καταλήγει να κάνει πάντα αυτό που δε θέλει και να αφήνει αυτό που θέλει για την επόμενη, μήπως τότε έχει περισσότερο θάρρος.

ε) Αυτός που θέλει με δύναμη, με σφοδρότητα, σχεδόν με βαρβαρότητα, αλλά γελιέται, δεν ξέρει ποια είναι η πραγματικότητα που επιθυμεί, πλανιέται αξιολύπητα και καταλήγει να μπερδεύει το καλό με αυτό που θα τον καταστρέψει.

Όλοι αυτοί οι τύποι ηλιθίων χρειάζονται δεκανίκια, δηλαδή χρειάζονται άλλα, ξένα στηρίγματα, που δεν έχουν καμία σχέση, με την προσωπική ελευθερία και σκέψη. […]

Και λυπάμαι πιο πολύ ακόμα που οφείλω να σε πληροφορήσω για συμπτώματα ηλιθιότητας που συνηθίζουμε να έχουμε σχεδόν όλοι… Συμπέρασμα: Συναγερμός! Στη σκοπιά! Η ηλιθιότητα παραμονεύει και δε συγχωρεί!

1. α) μειωμένη διανοητική ανάπτυξη, β) (συνεκδοχικά) ο αστόχαστος λόγος ή πράξη, ανοησία (Μπαμπινιώτης, Λεξικό για το σχολείο και το γραφείο)

2. ελλαττωματικό, ελλιπές

3. η μεσημεριανή ανάπαυση

4. αυτός που συμβιβάζεται

ΚΕΙΜΕΝΟ 2

Η ζωή δεν είναι σαν τα φάρμακα, που όλα κυκλοφορούν με τις οδηγίες χρήσης τους, όπου εξηγούνται οι αντενδείξεις του προϊόντος και αναγράφεται λεπτομερώς η δοσολογία και ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να λαμβάνεται. Τη ζωή μάς τη δίνουν χωρίς συνταγογράφηση και χωρίς οδηγίες χρήσης. Η ηθική δεν μπορεί να αναπληρώσει εντελώς αυτό το έλλειμμα, γιατί δεν είναι τίποτα περισσότερο από το χρονικό των προσπαθειών που κάνουν οι άνθρωποι για να το διορθώσουν. […]

Γι’ αυτό αρνήθηκα να σου δώσω μια σειρά οδηγιών για συγκεκριμένα ζητήματα: για την άμβλωση, για την αντίρρηση συνείδησης, για το ένα και για το άλλο. Ούτε φυσικά είχα την τόλμη να σου κάνω κήρυγμα σε ύφος παραπονεμένου ή ενοχλημένου για τα «κακά» του αιώνα μας: τον καταναλωτισμό, αχ! Την έλλειψη αλληλεγγύης, εχ! Τη μανία του χρήματος, οχ! Τη βία, ουχ! Την κρίση των αξιών, αχ, εχ, οχ, ουχ! Έχω τις απόψεις μου και γι’ αυτά και γι’ άλλα, αλλά εγώ δεν είμαι «η ηθική»·  είμαι απλώς μπαμπάς. Μέσω εμού, το μόνο που μπορεί να σου πει η ηθική είναι να ψάχνεις και να σκέφτεσαι μόνος σου, ελεύθερα, υπεύθυνα, χωρίς να πέφτεις σε παγίδες. Προσπάθησα να σου μάθω τρόπους να βαδίζεις, αλλά ούτε εγώ ούτε κανένας άλλος έχει το δικαίωμα να σε κουβαλήσει στους ώμους του.

Ωστόσο, να τελειώσω με μια συμβουλή; Μια και πρόκειται στη ζωή σου να επιλέγεις, φρόντιζε να κάνεις πάντα τις επιλογές εκείνες που θα σου επιτρέπουν κατόπιν μεγαλύτερο αριθμό άλλων πιθανών επιλογών, όχι αυτές που οδηγούν σε αδιέξοδο. Επίλεξε αυτό που σε κάνει να είναι ανοιχτός στους άλλους, σε νέες εμπειρίες, σε διαφορετικές χαρές. Απόφευγε ό,τι σε κλείνει και ό,τι σε χαντακώνει. Κατά τα άλλα, καλή τύχη και εμπιστοσύνη στον εαυτό σου!

Fernando Savater, 2013, Μιλώντας στον γιο μου για την ηθική και την ελευθερία.

Αθήνα: Εκδ. Πατάκη, σελ. 106-107 και 194-195 (Διασκευή)

ΚΕΙΜΕΝΟ 3 (λογοτεχνικό κείμενο)

Το ποίημα «Το μαχαίρι» του Τάσου Πορφύρη (γεν. 1931) δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Μανδραγόρας, τχ. 60/ Απρίλιος 2019, σελ 4⁵.

ΤΟ ΜΑΧΑΙΡΙ

Τούτο το μαχαίρι είναι γερά μπηγμένο

Στα πλευρά  μου ανάμεσα

Καμπουριάζω απ’ τον πόνο

Παραμιλώ απ’ τον πόνο

Δεν μπορώ να ρίξω ένα ρούχο πάνω μου

Δεν μπορώ να βγάλω το μαχαίρι ή

Να το σπρώξω βαθύτερα

Βολεύτηκα επί πλέον προσέχω

Πώς κάθομαι πού στέκω πώς

Κοιμάμαι μα ποιος ενδιαφέρεται;

Ο καθένας αγκαλιά με την πληγή του.

⁵ Υπενθυμίζεται ότι το λογοτεχνικό κείμενο  δεν έχει απαραίτητα νοηματική συνάφεια με τα μη-λογοτεχνικά κείμενα.

ΘΕΜΑ Α΄ (15 μονάδες)

Με συνοπτικό τρόπο να αποδώσεις το νοηματικό περιεχόμενο που αποδίδει ο συγγραφέας στον όρο «ηλίθιος», με βάση το παρακάτω απόσπασμα του Κειμένου 1: «α) αυτός που πιστεύει ότι δεν θέλει τίποτα…. καταλήγει να μπερδεύει το καλό με αυτό που θα τον καταστρέψει». (70-80 λέξεις)

ΘΕΜΑ Β΄

1^ο ερώτημα (15 μονάδες)

Να γράψεις δίπλα από κάθε γράμμα τη λέξη Σωστό ή Λάθος, ανάλογα με το αν νομίζεις ότι η πρόταση αποδίδει ορθά το νόημα του Κειμένου 2. Στη συνέχεια να τεκμηριώσεις την απάντησή σου, παραθέτοντας τα αντίστοιχα χωρία από το κείμενο.

α. Είναι αυστηρά προδιαγεγραμμένη η πορεία που ακολουθούμε στη ζωή μας.

β. Ο συγγραφέας θέλει να δείξει στο παιδί του τρόπους να πορεύεται στη ζωή του και όχι να τον χειραγωγήσει.

γ. Ο συγγραφέας δε νιώθει ικανός να συμβουλέψει το παιδί του, γιατί ο ίδιος δεν έχει σχέση με την ηθική.

δ. Η ηθική υπαγορεύει την ακηδεμόνευτη σκέψη.

ε. Ο συγγραφέας τον παροτρύνει να είναι επικοινωνιακός και ανοιχτόμυαλος.

2^ο  ερώτημα (10 μονάδες)

Στο κείμενο 2 ο συγγραφέας θέλει να επικοινωνήσει με τον γιο του και να τον συμβουλεύσει. Να καταγράψεις τρεις γλωσσικές επιλογές με τις οποίες προσπαθεί να επιτύχει τον παραπάνω στόχο. (10 μονάδες)

3^ο  ερώτημα (15 μονάδες)

3α. «Ούτε φυσικά είχα την τόλμη…είμαι απλώς μπαμπάς»:

Με βάση το παραπάνω απόσπασμα από το Κείμενο 2

α) να επιλέξεις μια από τις παρακάτω προτάσεις που κατά την άποψή σου αποδίδει το νόημά του και

β) να τεκμηριώσεις την απάντησή σου με αναφορές στο νοηματικό περιεχόμενο και σε γλωσσικές επιλογές του αποσπάσματος. (5 μονάδες)

i. Ο συγγραφέας ειρωνεύεται τη διαφορετική στάση που κρατούν άλλοι ενήλικοι ως προς τον συμβουλευτικό τους ρόλο απέναντι στους νέους.

ii. Ο συγγραφέας εκφράζει τη συμπάθειά του σε όσους κρατούν διαφορετική στάση από αυτόν ως προς τον συμβουλευτικό τους ρόλο απέναντι στους νέους.

3β. «Προσπάθησα να σου μάθω τρόπους να βαδίζεις, αλλά ούτε εγώ ούτε κανένας άλλος έχει το δικαίωμα να σε κουβαλήσει στους ώμους του»:

Να μεταφέρεις το παραπάνω απόσπασμα σε πλάγιο λόγο και να χρησιμοποιήσεις συνώνυμες φράσεις και λέξεις με τις οποίες να διαμορφώσεις ύφος επίσημο. (10 μονάδες)

ΘΕΜΑ Γ΄ (15 μονάδες)

Ποιο είναι το θέμα του ποιήματος (Κείμενο 3); Ποια είναι η άποψή σου για τον τρόπο που το αντιμετωπίζει το ποιητικό υποκείμενο; (100-150 λέξεις)

ΘΕΜΑ Δ΄ (30 μονάδες)

Σε άρθρο σου, το οποίο θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του σχολείου σου, επιλέγεις να αναδείξεις ως το πιο σημαντικό για σένα και για τους /τις συμμαθητές/ τριές σου, στους οποίους απευθύνεσαι, ένα από τα συμπτώματα της «ηλιθιότητας» (κείμενο 1) και στη συνέχεια διατυπώνεις τη δική σου άποψη για τους τρόπους με τους οποίους αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί (300-350 λέξεις).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2018: Τα θέματα και οι απαντήσεις στη Νεοελληνική Γλώσσα

Πρεμιέρα Πανελλαδικών Εξετάσεων με το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. Οι μαθητές εξετάστηκαν στο κείμενο του Δ. Μαρωνίτη που αφορά τη σχέση παιδείας-εκπαίδευσης. Το θέμα παραγωγής λόγου περιλαμβάνεται στις βασικές διδαχθείσες θεματικές ενότητες.  

Για να δείτε τα θέματα πατήστε εδώ

Ενδεικτικές απαντήσεις:

Α. ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Κεντρική ιδέα : Σχέση όρων παιδείας – εκπαίδευσης

Νοηματικοί άξονες:

1^η παράγραφος:

·         Σύγχυση ως προς το περιεχόμενο των όρων-αποδίδεται όμοιο εννοιολογικό περιεχόμενο.

·         Παιδεία: ελληνικός όρος με πλούσιο εννοιολογικό περιεχόμενο.

1^η-2^η παράγραφος:

·         Ιστορική αναδρομή στην αρχαία Ελλάδα:

ü  Τραγικοί ποιητές: μέσο αγωγής

ü  Πλάτωνας: γνωστικό και ηθικό περιεχόμενο

ü  Γενικά σχετίζεται με την εφηβική ηλικία ή θεωρείται δείγμα μωρίας

ü  Κρίτωνας: γλωσσική συγγένεια με εκπαίδευση - παροχή γνώσεων

3^η παράγραφος:

·         Εντούτοις, διαφορετικοί όροι-πρόσκαιρη η κατευθυνόμενη σύγχυση.

·         Ενδελεχής εξέταση θα αναδείξει τη διαλεκτική σχέση.

·         Κοινό σημείο η παροχή γνώσεων από επίσημους φορείς.

·         Η ιδιωτική πρωτοβουλία μπορεί να γίνει πηγή διακρίσεων.

4^η παράγραφος:

·         Η διάκρισή τους σχετίζεται με τις συνθήκες, τον χαρακτήρα και τον στόχο τους.

·         Παιδεία: τρόπος έρευνας, ελεύθερη βούληση, εκούσια/ηθελημένη ≠ Εκπαίδευση: άσκηση/εφαρμογή, προγραμματισμένη, αναγκαστική.

Β1.      α) Λάθος

            β) Λάθος

            γ) Σωστό

            δ) Λάθος

            ε) Σωστό

Β2. α) Τρόπος Άνάπτυξης : Σύγκριση – Αντίθεση

            Συγκρινόμενα μέλη: παιδεία – εκπαίδευση

Λέξεις που δηλώνουν αντίθεση: «διαφορές, διαφορετική φύση, αποκλίνοντα προσανατολισμό, αντίθετα, η παιδεία [...] υποχρεωτική»

    β)     Ωστόσο:         εναντίωση

            Επομένως:    συμπέρασμα

            Προκειμένου: σκοπός

            Που πάει να πει: επεξήγηση

            Κυρίως:         έμφαση         

Β3. α) Ανιχνεύονται           : εντοπίζονται

            Συνάπτεται              : συνδέεται, σχετίζεται

            Εμφανίζεται             : παρουσιάζεται, εντοπίζεται

            Συντελεστών           : παραγόντων

            Προφανείς                : πρόδηλες, καταφανείς, ολοφάνερες.

β)        αναβαθμίζεται ≠ υποβαθμίζεται

            μεταγενέστερη ≠ προγενέστερη

            επιτρέπουν ≠ απαγορεύουν

            ιδιωτική ≠ δημόσια

            διαφορές ≠ ομοιότητες

Β4.      α) εναλλάσσονται, ανιχνεύονται, αναδεικνύεται, αναβαθμίζεται, θεωρείται, συνάπτεται

            β) Έμφαση στην ενέργεια, απρόσωπο ύφος, πυκνότητα, ποικιλία στην πλοκή του λόγου, επίσημο ύφος