Θεματικοί Κύκλοι για την Έκθεση: Οικογένεια

Μητέρα στα χρόνια της χολέρας

«Χαµένες µάχες». Ετσι συνόψιζε προ ημερών μια γνωστή μου εργαζόμενη μητέρα την καθημερινότητά της στην Ελλάδα του 2017. Η μητρότητα στα χρόνια της λιτότητας μοιάζει αποψιλωμένη, αποστραγγισμένη, αποστερημένη από πολλά από εκείνα που της εμφυσούν ζωή. Κανονικότητα, ασφάλεια, αυθορμητισμός, όνειρα, χρόνος, όλη αυτή η απλή, ζωογόνος «ρουτίνα» που δικαιούσαι να έχεις με το παιδί σου αναλώνεται τα τελευταία οκτώ χρόνια σε μια σειρά από ματαιώσεις, διαψεύσεις και μια υπερτροφική ηττοπάθεια.

Σύμφωνοι, οι μαμάδες του ελληνικού κραχ έχουν «φάει» μεγάλη ήττα. Λογικό, η οικονομική κρίση βλάπτει σοβαρά τις μητέρες. Και τα παιδιά. Καμία έκπληξη εδώ, η δυσθυμία και το άγχος της μητέρας είναι σχεδόν μοιραίο να μεταφυτευτούν στα τέκνα της (και εν συνεχεία στην κοινωνία). Λίαν ενδεικτικά τα στοιχεία μιας έρευνας που είχε δημοσιευθεί το 2013 στην αμερικανική επιθεώρηση «Proceedings of the National Academy of Sciences» σχετικά με τον αντίκτυπο που έχει μια παρηκμασμένη οικονομία στην οικογενειακή ζωή και ειδικότερα στη μητρική mentalité. Οι συντάκτες της έρευνας μελέτησαν τα στοιχεία της Fragile Families and Child Wellbeing Study (η οποία είχε καταγράψει τη ζωή 4.800 παιδιών που γεννήθηκαν σε 20 αμερικανικές πόλεις μεταξύ 1998 και 2000) και διαπίστωσαν ότι μεσούσης της αμερικανικής κρίσης οι μητέρες επεδείκνυαν σε πολύ μεγαλύτερη συχνότητα «αρνητική» συμπεριφορά προς τα τέκνα τους (είτε αυτό σημαίνει λεκτική είτε ακόμη και σωματική βία). Σύμφωνα μάλιστα με την καθηγήτρια της Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Πρίνστον Σάρα Μακ Λάναχαν, εκ των συντακτών της μελέτης, η ανασφάλεια είναι χειρότερη και από την ίδια τη δυστυχία: «Οι άνθρωποι μπορούν να προσαρμοστούν στις δύσκολες συνθήκες όταν ξέρουν τι να περιμένουν, ενώ ο φόβος και η αβεβαιότητα για το μέλλον είναι πιο δύσκολα διαχειρίσιμα».

Αν µη τι άλλο, η κρίση έφερε στο φως νέες φυλές μαμάδων. Οχι ότι πριν δεν υπήρχαν, αλλά αντιμετωπίζονταν σαν «ανοίκεια σχήματα μητρότητας». Σήμερα έχουν βγει - με ορμή και σφοδρότητα - από την ντουλάπα. Eίναι οι single mothers (από επιλογή, όχι από ατυχία). Είναι οι μαμάδες του ακατάσχετου brain drain (με το FaceTime, το WhatsApp και το Viber να παίρνoυν νύχτα-μέρα φωτιά). Είναι οι άνεργες (που έπειτα από χρόνια στην αγορά κλείστηκαν βιαίως στο σπίτι· τουλάχιστον η νέα χιλιετία τούς έχει εκχωρήσει το ακρωνύμιο SAHM, stay-at-home moms, αναμφιβόλως πιο σικ από το παλαιό, μάλλον θλιβερό «οικοκυρά»). Είναι οι μαμάδες που κατέφυγαν στην υιοθεσία και απολαμβάνουν επιτέλους τη συνενοχή και όχι τη συγκατάβαση.

Είναι οι διαζευγμένες, αυτές που ξεπήδησαν από τα λίαν αιμοσταγή διαζύγια του κραχ (όταν αντιλαμβάνεσαι ότι ο συμβίος σου δεν ήταν παρά ένας business associate και πως τέλος πάντων όλα αυτά που σας έφεραν κάποτε κοντά σήμερα αφορούν εξ ολοκλήρου την Εφορία). Είναι οι υπέργηρες supermoms (εκλεκτά μέλη της διαρκώς διογκούμενης δημογραφικής ομάδας των babysitter-grandparents) που μεγαλώνουν εγγόνια και «τσοντάρουν» αγόγγυστα για τρεις γενιές (συνήθως είναι εκείνες που έχουν τις πιο αλλοπρόσαλλες εργασιακές συνθήκες και βέβαια την πιο ανηλεή εργοδοσία: «Σου έχω πει χίλιες φορές ότι δεν μου αρέσει να μπαίνει ξυπόλυτος στην αμμοδόχο της παιδικής χαράς»). Είναι οι εργαζόμενες μαμάδες multitaskers που όσο και να παίζουν στα δάχτυλα τη νέα τεχνολογία, δεν μπορούν να προβλέψουν πότε η «φάση» θα εκπυρσοκροτήσει (υπενθυμίζω τη viral μητρότητα της #MomsRock συναδέλφου Σελάνας Βροντή που ενώ βρισκόταν εσχάτως στην πρώτη ζωντανή σύνδεσή της με την Deutsche Welle μιλώντας για την Documenta είδε την αγουροξυπνημένη τρίχρονη κόρη της να μπουκάρει στο πλάνο).

Θα ήταν, βέβαια, παράλειψη να μην αναγνωρίσουμε την πολυπληθέστερη φυλή μητέρων της εγχώριας κρίσης. Είναι αυτές που πατούν επάνω στα σπασμένα γυαλιά μιας οικονομικά και ηθικά απισχνασμένης κοινωνίας για να κτίσουν την κανονικότητα της μητρότητας. Αυτές που συνεχίζουν παρά τις χαμένες μάχες.

Η supermom του ελληνικού κραχ είναι τελικά εκείνη που γιορτάζει πανηγυρικά σήμερα. Αν δεν ήταν επικίνδυνα γελοίες οι συνδηλώσεις, θα την αποκαλούσα μάνα-survivor.

Λένα Παπαδημητρίου

Δημοσιεύθηκε στο BHmagazino την Κυριακή 14 Μαϊου 2017

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1.        Σε κυριακάτικη εφημερίδα δημοσιεύτηκε το παραπάνω κείμενο. Να ενημερώσετε την τάξη σας για το περιεχόμενό του γράφοντας μια περίληψη 100 λέξεων.

2.        Να χαρακτηρίσετε με «Σωστό» ή «Λάθος» τις παρακάτω προτάσεις:

·         Η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει τόσο την εργαζόμενη μητέρα όσο και τα παιδιά.

·         Η εργαζόμενη μητέρα αντί για τη χαρά της μητρότητας βιώνει μια διάψευση προσδοκιών.

·         Η εργαζόμενη μητέρα διαχειρίζεται δημιουργικά το άγχος που βιώνει.

·         Η έλλειψη ασφάλειας και όχι η δυστυχία πυροδοτεί βίαιες συγκρούσεις στο οικογενειακό περιβάλλον.

·         Στις μέρες μας η μονογονεϊκή οικογένεια είναι θέμα επιλογής.

·         Τα ζευγάρια που αντιλήφθηκαν ότι τους ένωνε μόνο το χρήμα οδηγήθηκαν στο διαζύγιο.

·         Οι γιαγιάδες που αναλαμβάνουν την ανατροφή των εγγονιών  έχουν ελευθερία επιλογών.

·         Η πλειοψηφία των μαμάδων δεν απογοητεύεται, αλλά απολαμβάνει τη χαρά της μητρότητας.

·         Οι μαμάδες που δικαιούνται να γιορτάσουν είναι αυτές που καταφέρνουν να επιβιώσουν και να ανταποκριθούν στον ρόλο τους.

3.        «Η ανασφάλεια είναι χειρότερη και από την ίδια τη δυστυχία»: να αναπτύξετε το περιεχόμενο του αποσπάσματος σε μια παράγραφο 70-90 λέξεων.

4.        Να εντοπίσετε τη δομή και τους τρόπους ανάπτυξης της 3ης και 4^ης παραγράφου.

5.        Να γράψετε ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις υπογραμμισμένες λέξεις του κειμένου.

6.        Να εντοπίσετε πέντε (5) λέξεις-φράσεις ειδικού λεξιλογίου και να αιτιολογήσετε τη χρήση τους.

7.        Να ενοπίσετε τρεις (3) φράσεις με συνυποδηλωτική σημασία και να τις αποδώσετε στην αντίστοιχη κυριολεκτική.

8.        Να εντοπίσετε τον κυρίαρχο τρόπο πειθούς στη 2^η παράγραφο του κειμένου και δυο μέσα που πιστοποιούν το είδος του.

9.        α) Να σχολιάσετε τον τίτλο του κειμένου, β) Να δώσετε έναν τίτλο χωρίς σχόλιο.

10.    α) Σε ποιο γραμματειακό είδος ανήκει το κείμενο; β) Να επισημάνετε τρία (3) γνωρίσματα που το πιστοποιούν.  

To προφίλ του παιδοκτόνου

Βρετανοί εγκληματολόγοι χωρίζουν τους άνδρες που φθάνουν να δολοφονήσουν την οικογένειά τους σε τέσσερις τύπους.

Λονδίνο 

Τα εγκλήματα του είδους δεν είναι – ευτυχώς – πολύ συνηθισμένα, ωστόσο κάποιοι άνδρες φθάνουν μερικές φορές στο σημείο να «εξολοθρεύσουν» ολόκληρη την οικογένειά τους σκοτώνοντας τα παιδιά και τις συζύγους τους. Βρετανοί εγκληματολόγοι εντόπισαν τα αίτια που φαίνονται να πυροδοτούν τέτοιου είδους πράξεις και σκιαγράφησαν το προφίλ αυτών που τις διαπράττουν χωρίζοντάς τους σε τέσσερις κατηγορίες. Διαπίστωσαν μάλιστα ότι ο μήνας κατά τον οποίο εμφανίζονται πιο συχνά είναι ο… Αύγουστος.

Αίτια και χαρακτήρες

Για να καταλήξουν στα συμπεράσματά τους οι ερευνητές με επικεφαλής τον Ντέιβιντ Γουίλσον του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ ανέλυσαν από αρχεία εφημερίδων περιπτώσεις «εξολόθρευσης οικογενειών» που σημειώθηκαν από το 1980 ως το 2012. Διαπίστωσαν ότι η πιο συνηθισμένη αιτία πυροδότησης των εγκλημάτων του είδους ήταν το διαζύγιο ή η διάλυση της οικογένειας, ακολουθούμενη από τις οικονομικές δυσκολίες και τους λόγους τιμής.

Όπως περιγράφουν στη μελέτη τους, που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Howard Journal of Criminal Justice», οι «οικογενειοκτόνοι» μπορούν να χωριστούν σε τέσσερις τύπους (υποκριτές ηθικολόγοι, οικονομικά αποτυχημένοι, απογοητευμένοι και παρανοϊκοί) και τα κίνητρα διαφέρουν σε κάθε κατηγορία. Σε πολλές περιπτώσεις οι επιστήμονες εντόπισαν ένα (συνήθως κρυφό) ιστορικό ενδοοικογενειακής βίας ενώ η συντριπτική πλειονότητα των δραστών (τέσσερις στους πέντε) αυτοκτόνησαν ή αποπειράθηκαν να αυτοκτονήσουν μετά την αποτρόπαιη πράξη τους.

Σύμφωνα με την ανάλυση, τα εγκλήματα του είδους εμφανίζονται συχνότερα τον Αύγουστο, προφανώς όπως πιστεύουν οι επιστήμονες επειδή λόγω των σχολικών διακοπών οι πατεράδες είναι πιθανότερο να βρίσκονται περισσότερο καιρό μαζί με τα παιδιά τους. Επίσης φαίνεται ότι η συχνότητά τους αυξάνεται τελευταία, τουλάχιστον στη Βρετανία: περισσότερα από τα μισά σημειώθηκαν μετά το 2000 ενώ μόνο έξι είχαν σημειωθεί στη δεκαετία του 1980.

Ανατροπές και μειονεκτήματα

Η νέα μελέτη έρχεται να ανατρέψει τα συμπεράσματα προηγούμενων ερευνών οι οποίες πρότειναν ως κύρια ερμηνεία για το φαινόμενο του οικογενειάρχη που γίνεται δήμιος της ίδιας της οικογένειάς του την εκδίκηση ή τον αλτρουισμό. Ο καθηγητής Γουίλσον και οι συνεργάτες του τόνισαν ότι οι ερμηνείες αυτές δεν εντοπίσθηκαν σε πάρα πολλές από τις περιπτώσεις που εξέτασαν.

Αλλοι επιστήμονες θεωρούν τη νέα αυτή προσέγγιση ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, αν και επισημαίνουν μειονεκτήματα στη μεθοδολογία της. «Είναι πολύτιμη δουλειά που άλλοι ερευνητές θα μπορούσαν να αναπτύξουν περαιτέρω» δήλωσε στο BBC ο Κιθ Χέιγουορντ, καθηγητής Εγκληματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κεντ ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, «όμως η κατασκευή τυπολογιών από αναφορές από δεύτερο χέρι στα μέσα ενημέρωσης είναι προβληματική και όχι πάντα βοηθητική για τη χάραξη πολιτικών».

Ο καθηγητής Γουίλσον και η ομάδα του αναγνωρίζουν ότι η χρήση μόνο των ρεπορτάζ των εφημερίδων έχει μειονεκτήματα, τονίζουν όμως ότι συμπλήρωσαν την έρευνά τους με συνεντεύξεις από συγγενείς που τους πρόφεραν αρκετά διαφωτιστικά στοιχεία σχετικά με τα κίνητρα.

Οι επιστήμονες εντόπισαν στην έρευνά τους 71 περιπτώσεις οικογενειακών δολοφονιών. Δώδεκα από αυτές διαπράχθηκαν από γυναίκες και θα αποτελέσουν το αντικείμενο σε επόμενη μελέτη τους.

Οι τέσσερις τύποι του «εξολοθρευτή της οικογένειας»

- Ο υποκριτής ηθικολόγος: ο δολοφόνος προσπαθεί να ρίξει το φταίξιμο για το έγκλημά του στη μητέρα, την οποία θεωρεί υπεύθυνη για τη διάλυση της οικογένειας. Οι άνδρες αυτοί έχουν υπερβολική προσήλωση στην ιδέα της «ιδανικής οικογένειας» και δεν μπορούν να δεχθούν το καθεστώς του «χωρισμένου».

- Ο οικονομικά αποτυχημένος: ο δολοφόνος συνδέει την οικογένεια με την οικονομική επιτυχία, βλέποντας την οικογένειά του ως ένα μέσο για να επιδείξει τις οικονομικές του κατακτήσεις. Αν ωστόσο αποτύχει οικονομικά, θεωρεί ότι η οικογένειά του δεν υπηρετεί πλέον αυτόν τον σκοπό.

- Ο απογοητευμένος: ο δολοφόνος πιστεύει ότι η οικογένειά του τον έχει απογοητεύσει ή ότι ενεργεί με τρόπο ο οποίος υπονομεύει ή καταστρέφει το κατ’ αυτόν οικογενειακό ιδεώδες – όπως π.χ. όταν τα παιδιά δεν ακολουθούν τις θρησκευτικές ή πολιτισμικές παραδόσεις του πατέρα.

- Ο παρανοϊκός: ο δολοφόνος φαντάζεται μια εξωτερική απειλή για την οικογένειά του – π.χ. τις κοινωνικές υπηρεσίες ή το νομικό σύστημα που ο πατέρας φοβάται ότι θα τεθεί εναντίον του για να του πάρει τα παιδιά. Εδώ το κίνητρο είναι μια διαστρεβλωμένη επιθυμία προστασίας της οικογένειας.

Πηγή:  www.tovima.gr

Παιδική παραβατικότητα... πότε "οι κοπάνες" από το σχολείο γίνονται ανησυχητικές;

 "Έκανα κοπάνα ... γιατί δεν ξύπνησα την πρώτη ώρα"

"Έκανα κοπάνα ... γιατί δεν είχα διαβάσει για το διαγώνισμα"

"Έκανα κοπάνα ... γιατί τι θα έλεγαν οι άλλοι - πως είμαι φυτό;"

"Έκανα κοπάνα ... γιατί δεν πάω τον καθηγητή μου"

"Τα χέρια μου είναι ματωμένα γιατί σκαρφάλωσα τον τοίχο του σχολείου ... για να φύγω". 

Η παραβατικότητα όχι μόνο των νέων, αλλά και των παιδιών θεωρείται ότι είναι ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα των σύγχρονων κοινωνιών. Όταν τα προβλήματα της αντικοινωνικής συμπεριφοράς γίνονται πιο σοβαρά, αρχίζουν να ξεφεύγουν πια από τα όρια της ζωής μέσα στην οικογένεια. Οι συνέπειες των παραπτωμάτων του παιδιού  μπορεί να οδηγήσουν τόσο το ίδιο, όσο και την οικογένειά του, σε μπλεξίματα με τις διωκτικές αρχές, ακόμη και στο εδώλιο του κατηγορουμένου. Το παιδί μπορεί να φθάσει στο σημείο να κλέβει, να συμμετέχει σε βανδαλισμούς, να το σκάει από το σχολείο, να βιαιοπραγεί. Όχι μόνο αυτό, αλλά ερευνητικά δεδομένα καταλήγουν στο συμπέρασμα πως όσοι παρανομούν σε μικρή ηλικία έχουν μεγάλη πιθανότητα να διαπράξουν αργότερα σοβαρότερα αδικήματα.

Το σκασιαρχείο

            Πιστεύεται ότι το σκασιαρχείο είναι ίδιον των μαθητών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Εντούτοις, υποστηρίζεται ότι, κατά ένα μεγάλο μέρος, αρχίζει από το δημοτικό σχολείο και παρατηρείται κυρίως στους άρρενες μαθητές. Η στάση και η συμπεριφορά του σκασιάρχη μαθητή είναι όψεις μιας γενικότερης, ευρύτερης αντικοινωνικής «διαταραχής». Υποφέρουν από άλλες διαταραχές, όπως είναι η νυχτερινή ενούρηση, το ψέμα, η περιπλάνηση μακριά από το σπίτι, η κλοπή, η επιθετικότητα. Παράλληλα, βιώνουν ένα ιστορικό αποτυχίας στα σχολικά μαθήματα, αλλά και στις διαπροσωπικές σχέσεις με τους δασκάλους και τους συμμαθητές τους. Τέλος, αρκετές φορές έχουν υιοθετήσει την αδιάφορη στάση των γονέων τους προς τη μόρφωση και τη νομιμότητα. Γενικά, μπορούμε να πούμε ότι ο αριθμός των απουσιών του παιδιού από το σχολείο αποτελεί έναν έγκυρο δείκτη για να προβλέψουμε την προσαρμογή του ως ενηλίκου.     

Βιβλιογραφική Πηγή:

Herbert, M., (1998) επιμέλεια Παρασκευόπουλος Ι. Ψυχολογικά προβλήματα παιδικής ηλικίας. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

To παιδί που μεγαλώνει στη μονογονεϊκή οικογένεια: η απουσία του πατέρα.

Η μονογονεϊκή οικογένεια μπορεί μεν να διαφέρει από την πυρηνική, εντούτοις  δεν αποτελεί μια ενιαία κοινωνική πραγματικότητα, μια ομοιογενή ομάδα για όλα τα παιδιά.

            Ένας σημαντικός παράγοντας διαφοροποίησης είναι ο τρόπος εισόδου στη μονογονεϊκότητα. Ο πιο συχνός είναι το διαζύγιο, όπου το παιδί ζει κυρίως με τη μητέρα του και ο θάνατος, οπότε το παιδί ζει με έναν από τους δύο γονείς. Υπάρχουν και άλλες καταστάσεις, όπου τα παιδιά ζουν ορισμένα χρονικά διαστήματα με τον ένα γονέα, συνήθως σε χωριστά νοικοκυριά, ή οι γονείς εναλλάσσονται στον τόπο κατοικίας των παιδιών. Συχνά κάποιος γονέας, συνήθως ο πατέρας, λείπει για μεγάλο ή μικρό χρονικό διάστημα για επαγγελματικούς λόγους ή είναι χρόνιος ασθενής ή βρίσκεται στη φυλακή (Κογκίδου, 1995). Η τελευταία περίπτωση συναντάται αρκετά συχνά στην Ελλάδα, μια χώρα ναυτική και χώρα αποστολής μεταναστών.

            Εντούτοις τα παιδιά αυτά μπορεί να ζουν μόνο με τον ένα γονέα, αλλά μεγαλώνουν σε μια «μεγάλη» οικογένεια, η οποία αποτελείται ως επί το πλείστον από την οικογένεια καταγωγής του μονού-γονέα ή άλλα σημαντικά άτομα στη ζωή του, που παραμένουν σταθερά ή αλλάζουν. Επομένως, το παιδί μπορεί να έχει και άλλους ενηλίκους που ασκούν «γονεϊκό ρόλο» κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας του, οπότε αποκομίζει διαφορετικές εμπειρίες (Κογκίδου, 1995).

            Εν κατακλείδι, ένας βασικός παράγοντας διαφοροποίησης της οικογενειακής κατάστασης είναι η θέση του παιδιού : υπάρχει ο άλλος γονέας στη ζωή του παιδιού και εάν αυτό υφίσταται, πόσο συχνά τον βλέπει και ποια είναι η μορφή της σχέσης τους;

   Η  ΑΠΟΥΣΙΑ  ΤΟΥ  ΠΑΤΕΡΑ

            Η αναφορά μόνο στην απουσία του πατέρα οφείλεται στο γεγονός ότι οι μονογονεϊκές οικογένειες με μόνο-γονέα μητέρα είναι η πλειοψηφία και στο ότι οι έρευνες για τους μόνους πατέρες είναι περιορισμένες (Κογκίδου, 1995  Herbert, 1998  Βλαχάκη, 2001). Εξάλλου, στη μονογονεϊκή οικογένεια με μόνο-γονέα τον πατέρα, σχεδόν πάντα, συμμετέχει στην ανατροφή του παιδιού μια μητρική παρουσία (υποκατάστατο) εξαιτίας των πρακτικών αναγκών των παιδιών (Κογκίδου, 1995).

            Σήμερα έχει αποδειχτεί, πλέον, ότι ο πατέρας μπορεί να συμβάλλει σημαντικά και με μοναδικό τρόπο στην ανάπτυξη του παιδιού. Η παρουσία του σηματοδοτεί ένα γονεϊκό πρότυπο, το οποίο μέσω των διαδικασιών της ταύτισης, της μίμησης και της ενίσχυσης συμβάλλει καθοριστικά στην απόκτηση της ταυτότητας του παιδιού και στην κοινωνικοποίησή του. Ως αποτέλεσμα, η απουσία, λοιπόν, του πατέρα ασκεί καθοριστική επίδραση σε ορισμένους κρίσιμους τομείς της ανάπτυξης του παιδιού:

Απόκτηση του ρόλου του φύλου

            Για το αγόρι που έχει να μάθει τον ανδρικό ρόλο, ο πατέρας παρέχει ένα πρόσφορο πρότυπο για μίμηση. Μαζί με τη συμπαράσταση προς τη σύζυγό του, είναι επιπλέον και μια προστατευτική και στοργική φιγούρα για το ίδιο το παιδί. Διδάσκει στο αγόρι τις ανδρικές ενασχολήσεις και τα ενδιαφέροντα του άρρενος. Μπορεί να το εισαγάγει σε ανδρικές κοινωνικές ομάδες, όπως είναι οι αθλητικές ομάδες, οι πρόσκοποι, οι λέσχες ποικίλων κοινωνικών διαφερόντων και δραστηριοτήτων (Herbert, 1998).  

            Υποστηρίζεται ότι τα αγόρια που μεγαλώνουν χωρίς πατέρα είτε έχουν λιγότερα αρσενικά στοιχεία στην προσωπικότητά τους είτε αναπτύσσουν αντισταθμιστικά και σε ακραίο βαθμό τα αρσενικά στοιχεία και την επιθετικότητα. Η επίδραση της απουσίας είναι ακόμα μεγαλύτερη όταν τα παιδιά αποχωρίζονται τον πατέρα τους σε πολύ μικρή ηλικία. (Κογκίδου, 1995). Αυτό που συχνά λέγεται, ότι το αγόρι χωρίς πατέρα κινδυνεύει να παρουσιάσει ομοφυλοφιλικές τάσεις, είναι ατεκμηρίωτη υπερβολή. Το αντίθετο μάλλον συμβαίνει συχνότερα, γιατί, αν η οικογένεια αντιμετωπίζει κάποια δυσκολία, το αγόρι ίσως «αναγκαστεί» να αναλάβει διάφορες οικογενειακές υποχρεώσεις και να ενστερνιστεί το ρόλο του ενηλίκου άνδρα από πολύ νωρίς – και να αντικαταστήσει τον πατέρα (Herbert, 1998).  

            Από την άλλη μεριά, οι επιπτώσεις στο κορίτσι είναι λιγότερες και γίνονται εμφανείς στην εφηβεία. Παρουσιάζεται ως δυσκολία στην αλληλεπίδραση με τους άντρες, ενώ σε άλλες περιπτώσεις αναφέρεται ότι τα κορίτσια αρνούνται τα θηλυκά στοιχεία της προσωπικότητάς τους (Κογκίδου, 1995).

 Ηθική Ανάπτυξη

            Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα τα παιδιά με παραβατική συμπεριφορά συνήθως προέρχονται από οικογένειες που απουσιάζει ο πατέρας. Αυτό ενδεχομένως οφείλεται στο γεγονός ότι η πατρική πειθαρχία που στηρίζεται στην αγάπη συμβάλλει στην ανάπτυξη ηθικών αξιών, κυρίως στα αγόρια (Κογκίδου, 1995). Εντούτοις, σύμφωνα με τον Herbert (1998) διαπιστώνεται ότι, ενώ η απώλεια του πατέρα αυξάνει τον κίνδυνο να στραφεί το παιδί στην εγκληματικότητα, κυρίως στα χρόνια της εφηβείας, η εγκληματικότητα στα παιδιά χωρίς πατέρα είναι πολύ μικρή. 

 Κοινωνική Ικανότητα

            Με την απουσία του πατρικού προτύπου δυσχεραίνεται η σύναψη ικανοποιητικών σχέσεων με τους συνομήλικους, η ικανότητα προσαρμογής και η μετέπειτα επιτυχία τις ετερόφυλες σχέσεις, ιδιαίτερα στα αγόρια. Αυτό απορρέει από το γεγονός ότι οι πατέρες ενισχύουν και επαινούν περισσότερο από τις μητέρες την ανεξάρτητη συμπεριφορά των παιδιών τους και ενθαρρύνουν το ενεργητικό / δημιουργικό παιχνίδι διαφοροποιημένα στα αγόρια και στα κορίτσια (Κογκίδου, 1995).

            Εν κατακλείδι, αξιοσημείωτο είναι ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν χωρίς πατέρα συχνά προσποιούνται πως έχουν πατέρα. Αυτός ο φανταστικός πατέρας συνήθως είναι πιο επιεικής, ανεκτικός, ευγενικός και φιλικός απ’ ότι ο πραγματικός πατέρας  (Herbert, 1998).

            Ωστόσο, η ύπαρξη των παραπάνω επιπτώσεων δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην απουσία του πατέρα. Είναι επιτακτική ανάγκη να μελετάται η οικογένεια ως σύστημα, ως μορφή κοινωνικής οργάνωσης και να λαμβάνεται υπόψη η ποιότητα των σχέσεων. Αξίζει, λοιπόν, να διερωτηθούμε αν ασκεί σημαντικότερη επίδραση η απουσία ενός γονεϊκού προτύπου ή η παρουσία ενός ανεπαρκούς γονεϊκού προτύπου, όταν δηλαδή το παιδί ανατρέφεται σε ένα αυταρχικό περιβάλλον, όπου ο πατέρας είτε είναι αδιάφορος, είτε είναι αντικοινωνικός, εχθρικός και δείχνει εμπάθεια στο παιδί. Υπάρχουν άλλωστε δεδομένα που δείχνουν ότι ένας κατά πολύ ακατάλληλος πατέρας μπορεί να έχει πιο δυσμενείς επιδράσεις στο παιδί απ’ ό,τι η πλήρης απουσία της πατρικής μορφής (Κογκίδου, 1995  Herbert, 1998).

Βιβλιογραφικές Πηγές:

Βλαχάκη, Φ. (2001). Διαστάσεις και εφαρμογές της συμβουλευτικής σε αρχηγούς μονογονεϊκών οικογενειών. Επιθεώρηση Συμβουλευτικής – Προσανατολισμού, τ. 58-59, σσ. 302 – 311.

 Herbert, M., (1998) επιμέλεια Παρασκευόπουλος Ι. Ψυχολογικά προβλήματα παιδικής ηλικίας. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Κογκίδου Δ., (1995). Μονογονεϊκές Οικογένειες. Πραγματικότητα – Προοπτικές – Κοινωνική Πολιτική. Σειρά : Επιστήμες της Αγωγής. Νέα Σύνορα - Λιβάνη