Μαθαίνουμε καλύτερα, όταν δυσκολευόμαστε να μάθουμε!

Έχουμε την τάση να υποθέτουμε ότι αν μαθαίνουμε κάτι εύκολα, το μαθαίνουμε και καλά. Ειδικότερα στο σχολείο, οι εκπαιδευτικοί μένουν ικανοποιημένοι όταν τα παιδιά κατανοούν γρήγορα μια έννοια ή μια δεξιότητα και το ίδιο νιώθουν φυσικά και τα ίδια τα παιδιά. Το ζήτημα όμως είναι ότι, όταν είναι η μάθηση είναι πολύ εύκολη, στην πραγματικότητα μπορεί να μην μαθαίνουμε καθόλου.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ένας γνωστικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια που ονομάζεται Robert Bjork, βρήκε ένα στοιχείο που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο οι ψυχολόγοι σκέφτονται για την εκμάθηση. Στην πιο απλή μορφή του, είναι το κάτωθι: Μαθαίνουμε καλύτερα, όταν δυσκολευόμαστε να μάθουμε.

Σε μια σειρά από λεπτομερώς σχεδιασμένα πειράματα, ο Bjork έδειξε ότι όταν οι άνθρωποι μαθαίνουν κάτι γρήγορα, το μαθαίνουν επιφανειακά. Δηλαδή, ότι είναι πιθανότερο να το ξεχάσουν μακροπρόθεσμα. Επίσης, φανερώθηκε ότι αυτή, η νέα πληροφορία είναι λιγότερο πιθανό να ενσωματωθεί σε αυτά που ήδη γνωρίζουν, που σημαίνει ότι η νέα γνώση είναι λιγότερο "μετακινούμενη" - δηλαδή, δεν μπορεί εύκολα να μεταφερθεί και να εφαρμοσθεί σε άλλα προβλήματα.  

Σε ένα πείραμα, ζητήθηκε από δύο ομάδες μαθητών να μελετήσουν ένα απόσπασμα από ένα κείμενο, με σκοπό να το απομνημονεύσουν. Πριν το διαβάσουν, στη μία ομάδα μαθητών δόθηκε μία περίληψη που συνόψιζε τις πληροφορίες με την ίδια σειρά όπως το κείμενο, ενώ στην άλλη ομάδα δόθηκε μία περίληψη που έβαζε τις ίδιες πληροφορίες με διαφορετική σειρά. Οι συμμετέχοντες στην πρώτη ομάδα έδειξαν ότι έμαθαν το κείμενο καλύτερα - παρουσίασαν υψηλότερο σκορ στα τεστ ανάκλησης. Αλλά όταν στις δύο ομάδες δόθηκαν προβλήματα δημιουργικής φύσης που σχετίζονταν με το κείμενο - ένα είδος εργασιών που απαιτεί μια βαθύτερη κατανόηση του περιεχομένου του - η δεύτερη ομάδα είχε την υψηλότερη βαθμολογία. Η επιπλέον δυσκολία που αντιμετώπισε η δεύτερη ομάδα στην κατανόηση του κειμένου, το κατέστησε πιο δύσκολο στο να ανακληθεί, αλλά αυξήθηκε η κατανόησή της στο νόημά του. Αυτό σήμαινε ότι ήταν καλύτερα εξοπλισμένοι για να μεταδώσουν τις γνώσεις τους στα δημιουργικά προβλήματα.

Παρόμοια ευρήματα αφθονούν: Ψυχολόγοι στο Πρίνστον και το Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα διαπίστωσαν ότι οι μαθητές θυμήθηκαν ότι, διάβαζαν καλύτερα όταν το υλικό ήταν τυπωμένο σε περίεργη και δύσκολη για ανάγνωση γραμματοσειρά. Και επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ έδωσαν σε ανθρώπους να λύσουν πάζλ-αναγραμματισμούς, ενώ τους εμπόδιζαν να συγκεντρωθούν, διαβάζοντας τους ταυτόχρονα μια σειρά τυχαίων αριθμών. Σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου που πραγματοποιούσε την ίδια εργασία, χωρίς κάτι να της αποσπά την προσοχή, αυτοί οι συμμετέχοντες εμφάνισαν μεγαλύτερη γνωστική ευελιξία, δηλαδή ήταν πιθανότερο να κάνουν διάφορες συσχετίσεις και ασυνήθιστες συνδέσεις. Οι ερευνητές βρήκαν επίσης ότι, όταν οι άνθρωποι αναγκάζονται να αντιμετωπίσουν απροσδόκητα εμπόδια, αντιδρούν, αυξάνοντας το "αντιληπτικό πεδίο" τους - κάνοντας δηλαδή ένα ψυχικό βήμα πίσω για να δουν την ευρύτερη εικόνα. Στην πραγματική ζωή, αυτό συμβαίνει όταν πηγαίνοντας στη δουλειά, εμποδίζεστε από διάφορα έργα που κάνουν στους δρόμους, οπότε αναγκάζεστε να χαρτογραφήσετε πνευματικά όλη την πόλη για να φτάσετε στον προορισμό σας.  

Ο Bjork επινόησε τη φράση "επιθυμητές δυσκολίες" για να περιγράψει την διαισθητική αντίληψη, ότι μαθαίνουμε καλύτερα όταν η μάθηση είναι δύσκολη. Το έργο του επηρέασε τον τρόπο σκέψης σχετικά με την εκπαίδευση. Συνιστά, για παράδειγμα, οι διδασκαλίες να έχουν χρονική απόσταση μεταξύ τους, ώστε οι μαθητές να καταβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια να θυμηθούν ό,τι έμαθαν την προηγούμενη φορά. Η δυσκολία είναι επιθυμητή επειδή αναγκάζει τον εγκέφαλό μας να εργαστεί σκληρότερα στην κωδικοποίηση και ενσωμάτωση των πληροφοριών που έρχονται σε εμάς. Μας κάνει να σκεφτούμε, για να το θέσουμε απλά, και όσο πιο δύσκολο είναι να ανακαλέσουμε τις πληροφορίες, τόσο πιο καλά θυμόμαστε. Το ίδιο ισχύει σε ό,τι θέλουμε να κάνουμε, για να γίνουμε καλύτεροι.

http://www.psychologynow.gr/

To προφίλ του παιδοκτόνου

Βρετανοί εγκληματολόγοι χωρίζουν τους άνδρες που φθάνουν να δολοφονήσουν την οικογένειά τους σε τέσσερις τύπους.

Λονδίνο 

Τα εγκλήματα του είδους δεν είναι – ευτυχώς – πολύ συνηθισμένα, ωστόσο κάποιοι άνδρες φθάνουν μερικές φορές στο σημείο να «εξολοθρεύσουν» ολόκληρη την οικογένειά τους σκοτώνοντας τα παιδιά και τις συζύγους τους. Βρετανοί εγκληματολόγοι εντόπισαν τα αίτια που φαίνονται να πυροδοτούν τέτοιου είδους πράξεις και σκιαγράφησαν το προφίλ αυτών που τις διαπράττουν χωρίζοντάς τους σε τέσσερις κατηγορίες. Διαπίστωσαν μάλιστα ότι ο μήνας κατά τον οποίο εμφανίζονται πιο συχνά είναι ο… Αύγουστος.

Αίτια και χαρακτήρες

Για να καταλήξουν στα συμπεράσματά τους οι ερευνητές με επικεφαλής τον Ντέιβιντ Γουίλσον του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ ανέλυσαν από αρχεία εφημερίδων περιπτώσεις «εξολόθρευσης οικογενειών» που σημειώθηκαν από το 1980 ως το 2012. Διαπίστωσαν ότι η πιο συνηθισμένη αιτία πυροδότησης των εγκλημάτων του είδους ήταν το διαζύγιο ή η διάλυση της οικογένειας, ακολουθούμενη από τις οικονομικές δυσκολίες και τους λόγους τιμής.

Όπως περιγράφουν στη μελέτη τους, που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Howard Journal of Criminal Justice», οι «οικογενειοκτόνοι» μπορούν να χωριστούν σε τέσσερις τύπους (υποκριτές ηθικολόγοι, οικονομικά αποτυχημένοι, απογοητευμένοι και παρανοϊκοί) και τα κίνητρα διαφέρουν σε κάθε κατηγορία. Σε πολλές περιπτώσεις οι επιστήμονες εντόπισαν ένα (συνήθως κρυφό) ιστορικό ενδοοικογενειακής βίας ενώ η συντριπτική πλειονότητα των δραστών (τέσσερις στους πέντε) αυτοκτόνησαν ή αποπειράθηκαν να αυτοκτονήσουν μετά την αποτρόπαιη πράξη τους.

Σύμφωνα με την ανάλυση, τα εγκλήματα του είδους εμφανίζονται συχνότερα τον Αύγουστο, προφανώς όπως πιστεύουν οι επιστήμονες επειδή λόγω των σχολικών διακοπών οι πατεράδες είναι πιθανότερο να βρίσκονται περισσότερο καιρό μαζί με τα παιδιά τους. Επίσης φαίνεται ότι η συχνότητά τους αυξάνεται τελευταία, τουλάχιστον στη Βρετανία: περισσότερα από τα μισά σημειώθηκαν μετά το 2000 ενώ μόνο έξι είχαν σημειωθεί στη δεκαετία του 1980.

Ανατροπές και μειονεκτήματα

Η νέα μελέτη έρχεται να ανατρέψει τα συμπεράσματα προηγούμενων ερευνών οι οποίες πρότειναν ως κύρια ερμηνεία για το φαινόμενο του οικογενειάρχη που γίνεται δήμιος της ίδιας της οικογένειάς του την εκδίκηση ή τον αλτρουισμό. Ο καθηγητής Γουίλσον και οι συνεργάτες του τόνισαν ότι οι ερμηνείες αυτές δεν εντοπίσθηκαν σε πάρα πολλές από τις περιπτώσεις που εξέτασαν.

Αλλοι επιστήμονες θεωρούν τη νέα αυτή προσέγγιση ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, αν και επισημαίνουν μειονεκτήματα στη μεθοδολογία της. «Είναι πολύτιμη δουλειά που άλλοι ερευνητές θα μπορούσαν να αναπτύξουν περαιτέρω» δήλωσε στο BBC ο Κιθ Χέιγουορντ, καθηγητής Εγκληματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κεντ ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, «όμως η κατασκευή τυπολογιών από αναφορές από δεύτερο χέρι στα μέσα ενημέρωσης είναι προβληματική και όχι πάντα βοηθητική για τη χάραξη πολιτικών».

Ο καθηγητής Γουίλσον και η ομάδα του αναγνωρίζουν ότι η χρήση μόνο των ρεπορτάζ των εφημερίδων έχει μειονεκτήματα, τονίζουν όμως ότι συμπλήρωσαν την έρευνά τους με συνεντεύξεις από συγγενείς που τους πρόφεραν αρκετά διαφωτιστικά στοιχεία σχετικά με τα κίνητρα.

Οι επιστήμονες εντόπισαν στην έρευνά τους 71 περιπτώσεις οικογενειακών δολοφονιών. Δώδεκα από αυτές διαπράχθηκαν από γυναίκες και θα αποτελέσουν το αντικείμενο σε επόμενη μελέτη τους.

Οι τέσσερις τύποι του «εξολοθρευτή της οικογένειας»

- Ο υποκριτής ηθικολόγος: ο δολοφόνος προσπαθεί να ρίξει το φταίξιμο για το έγκλημά του στη μητέρα, την οποία θεωρεί υπεύθυνη για τη διάλυση της οικογένειας. Οι άνδρες αυτοί έχουν υπερβολική προσήλωση στην ιδέα της «ιδανικής οικογένειας» και δεν μπορούν να δεχθούν το καθεστώς του «χωρισμένου».

- Ο οικονομικά αποτυχημένος: ο δολοφόνος συνδέει την οικογένεια με την οικονομική επιτυχία, βλέποντας την οικογένειά του ως ένα μέσο για να επιδείξει τις οικονομικές του κατακτήσεις. Αν ωστόσο αποτύχει οικονομικά, θεωρεί ότι η οικογένειά του δεν υπηρετεί πλέον αυτόν τον σκοπό.

- Ο απογοητευμένος: ο δολοφόνος πιστεύει ότι η οικογένειά του τον έχει απογοητεύσει ή ότι ενεργεί με τρόπο ο οποίος υπονομεύει ή καταστρέφει το κατ’ αυτόν οικογενειακό ιδεώδες – όπως π.χ. όταν τα παιδιά δεν ακολουθούν τις θρησκευτικές ή πολιτισμικές παραδόσεις του πατέρα.

- Ο παρανοϊκός: ο δολοφόνος φαντάζεται μια εξωτερική απειλή για την οικογένειά του – π.χ. τις κοινωνικές υπηρεσίες ή το νομικό σύστημα που ο πατέρας φοβάται ότι θα τεθεί εναντίον του για να του πάρει τα παιδιά. Εδώ το κίνητρο είναι μια διαστρεβλωμένη επιθυμία προστασίας της οικογένειας.

Πηγή:  www.tovima.gr

8 συμβουλές για γρήγορη προσαρμογή στο σχολείο.

Σε λίγες ώρες θα ανοίξουν οι πόρτες των σχολείων για να υποδεχτούν χιλιάδες παιδιά, όπως κάθε χρόνο άλλωστε. Τα συναισθήματα ανάμεικτα. Άλλοι μαθητές αναπολούν το καλοκαίρι και τις στιγμές ξεγνοιασιάς που καλούνται να αποχαιρετήσουν, ενώ άλλοι χαίρονται που θα ξαναδούν γνώριμα πρόσωπα. 

Η ομαλή ένταξη και προσαρμογή στο σχολικό περιβάλλον είναι μία διαδικαδία που δεν μπορεί να γίνει από τη μία στιγμή στην άλλη. Εντούτοις, υπάρχουν κάποια βήματα που μπορούν να την διευκολύνουν και να την επισπεύσουν. Έτσι, οι μαθητές είναι αναγκαίο

• Να προσαρμοστούν σταδιακά στο νέο ωράριο ύπνου, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στο πρωινό ξύπνημα.  
• Να τρώνε ένα καλό πρωινό που τους γεμίζει ενέργεια.
• Να κάνουν θετικές σκέψεις: "θα έχω καλούς δασκάλους και καθηγητές, θα πετύχω υψηλές σχολικές επιδόσεις". 
• Να συναναστρέφονται με συμμαθητές και φίλους που δεν τους αγχώνουν, αλλά τους δημιουργούν ευχάριστα συναισθήματα και τους αποφορτίζουν.
• Να καταγράψουν τα σχολικά είδη που πρέπει να αγοράσουν και να τα διαλέξουν οι ίδιοι. 
• Να οργανώσουν ένα σύστημα μελέτης. 
• Να αρχίσουν σταδιακά τις εξωσχολικές δραστηριότητες. 
• Να αξιοποιούν δημιουργικά τον ελεύθερο χρόνο που έχουν.

 

Στην παρούσα φάση, αλλά και κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, οι γονείς πρέπει να είναι αρωγοί στην προσπάθεια των παιδιών. Έτσι, καλούνται να τα ενθαρρύνουν, να τα επαινούν, αλλά και να θέτουν όρια όταν πρέπει. Σκόπιμο είναι να επισκέπτονται συχνά το σχολείο, να συζητούν και να συνεργάζονται με τους εκπαιδευτικούς. Το σπουδαιότερο, να είναι κοντά στα παιδιά, να τα ακούν, να αφουγκράζονται τις ανησυχίες τους και να τα κάνουν να νιώθουν ασφαλή. 

Καλή και δημιουργική σχολική χρονιά!

 

"Όχι Ουαλικά"

 

Αν ανατρέξουμε στην παγκόσμια ιστορία της εκπαίδευσης, παρατηρούμε ότι πριν τη δεκαετία του 1970, ήταν εξαιρετικά συνηθισμένο οι εκπαιδευτικοί να επικρίνουν τα δίγλωσσα παιδιά, επειδή μιλούσαν στο σχολείο τη γλώσσα του σπιτιού τους. Ένα παράδειγμα εξαιρετικά βάναυσης τιμωρίας παιδιών επειδή μιλούσαν τη γλώσσα του σπιτιού τους προέρχεται από την Ουαλία. Το «Όχι Ουαλικά» τέθηκε σε ισχύ έπειτα από την Εκπαιδευτική Πράξη του 1870 στη Βρετανία, ως μέσο εξάλειψης της ουαλικής γλώσσας. Όποιο παιδί ακουγόταν να μιλάει Ουαλικά στο σχολείο, του κρεμούσαν από τους ώμους, με σκοινί, μια βαριά ξύλινη ταμπέλα. Η ταμπέλα έφτανε μέχρι τα πόδια του παιδιού και του τα χτυπούσε κάθε φορά που αυτό περπατούσε. Αν το παιδί άκουγε κάποιο άλλο παιδί να μιλάει ουαλικά, τότε μπορούσε να δώσει το «Όχι Ουαλικά» σε άλλο παιδί. Το παιδί που θα είχε την πινακίδα στο τέλος της ημέρας έτρωγε ξύλο (Evans, 1978 στο Cummins, 2005).

    

Το βαθύτερο μήνυμα παρόμοιων ενεργειών είναι πως η γλώσσα, ο πολιτισμός και η προηγούμενη εμπειρία των μαθητών δεν έχουν σχέση μέσα σ’ αυτό το σχολείο και κατ’ επέκταση σ’ αυτή την κοινωνία. Για να γίνουν αποδεκτοί μέσα στην κοινωνία της πλειοψηφίας, την οποία αντιπροσωπεύει το σχολείο, οι μαθητές πρέπει να είναι «αμίλητοι» και «αόρατοι», ο πολιτισμός και η γλώσσα τους πρέπει να αφήνονται στο σπίτι (Cummins, 2005).

Cummins, J. (2005). Ταυτότητες υπό Διαπραγμάτευση. Εκπαίδευση με σκοπό την ενδυνάμωση σε μια κοινωνία της ετερότητας. Εκδ.: Gutenberg

"Το φάσμα του αυτισμού"... Γνώριζες ότι;

• Υπολογίζεται ότι ο αυτισμός προσβάλλει περίπου 67 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
• Η πάθηση συναντάται πιο συχνά από ότι ο παιδικός καρκίνος, ο σακχαρώδης διαβήτης και το έιτζ μαζί.
• Τα αγόρια έχουν τέσσερις φορές μεγαλύτερη πιθανότητα από τα κορίτσια να εκδηλώσουν αυτισμό.
• Δεν υπάρχει ιατρική μέθοδος ανίχνευσης ή θεραπείας του αυτισμού.
• Πρόκειται για μια σύνθετη νευρολογική διαταραχή που περιορίζει την ικανότητα του ατόμου να επικοινωνήσει, να αναπτύξει κοινωνική δεξιότητα και να παρουσιάσει επαναληπτικότητα στη συμπεριφορά.
• Η πρώτη διάγνωση γίνεται συνήθως στην ηλικία των 18 μηνών, ενώ η διάγνωση των διαταραχών του φάσματος του αυτισμού γίνεται συνήθως με αξιοπιστία στην ηλικία των 3 ετών.  
• Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση προεξοφλούν την καλύτερη έκβαση.

Ενδείξεις αυτισμού:

• Έλλειψη έντονου χαμόγελου ή άλλων εκφράσεων χαράς από έξι μηνών και μετά.
• Έλλειψη "βαβίσματος" (βρεφικής ομιλίας) έως 12 μηνών.
• Έλλειψη ανταπόκρισης και αναπαραγωγής χειρονομιών όπως δακτυλοδειξία, παρουσίαση, τέντωμα ή χαιρετισμός έως 12 μηνών.
• Αδυναμία σχηματισμού λέξεων έως 16 μηνών.
• Αδυναμία σχηματισμού λέξεων με νόημα (χωρίς μίμηση ή επανάληψη) έως 24 μηνών.
• Έλλειψη ανταπόκρισης στο όνομά του έως 10 μηνών.
• Όποια απώλεια ομιλίας, βαβίσματος ή κοινωνικής δεξιότητας σε οποιαδήποτε ηλικία. 

Τα συμπτώματα χαρακτηρίζονται από ήπια έως αρκετά σοβαρά. Ο γονείς είναι αυτοί που, αν παρατηρήσουν κάποια ασυνήθιστα χαρακτηριστικά συμπεριφοράς ή την αδυναμία του παιδιού να παρουσιάσει κάποια συγκεκριμένα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά σε σχέση με την ηλικία του, πρέπει να απευθυνθούν σε παιδίατρο ή παιδοψυχολόγο. 

 

Η πρώιμη θεραπευτική παρέμβαση εκπαιδευτικού χαρακτήρα κατά την προσχολική ηλικία μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τον δείκτη νοημοσύνης και τις γλωσσικές  ικανότητες των παιδιών. Επίσης, σημαντική είναι η συμβολή της λογοθεραπείας και της εργοθεραπείας.

 

http://www.autismhellas.gr/ 

http://autismpraxis.ning.com/

Όταν το παιδί δεν ακούει κανέναν ...

Πολλές φορές ακούμε τόσο από γονείς όσο και από εκπαιδευτικούς να εκφράζουν παράπονα για τη συμπεριφορά του παιδιού. Κοινές φράσεις είναι ότι «Δεν ακούει» ή «Δεν έχει αίσθηση του τι είναι σωστό και τι δεν είναι!», ή «Πρώτα ενεργεί και μετά σκέφτεται!». Κοινός τόπος των προαναφερθέντων παραπόνων για ανυπακοή, μειωμένη αντίσταση στους πειρασμούς και έλλειψη αυτοελέγχου είναι η απροκάλυπτη αγνόηση και απείθεια προς τους κοινωνικούς κανόνες. Ως αποτέλεσμα, δυσχεραίνεται η κοινωνική συμβίωση και προκοπή του παιδιού.

Τα περισσότερα από τα προβλήματα αντικοινωνικής συμπεριφοράς αφορούν στους λεγόμενους ηθικούς κανόνες. Πηγή των προβλημάτων αυτών μπορεί να είναι οι ίδιοι ή γονείς όταν παρουσιάζουν ασυνέπεια οι ίδιοι ως πρότυπα ηθικής ή όταν αδυνατούν να διαστείλουν τους συμβατικούς κανόνες της «καλής συμπεριφοράς» από τους κανόνες ηθικής, με συνέπεια να τους ταυτίζουν.

Εξετάζοντας την εξέλιξη του φαινομένου παρατηρούμε το παιδί ήδη από το πρώτο έτος του βίου του παρουσιάζει μια απουσία υπακοής, που καλείται βρεφονηπιακός αρνητισμός. Με τον όρο αυτό δηλώνεται η υπερβολική έκφραση αντίστασης και συμβαίνει όταν το παιδί πεισμώνει και αντιτίθεται σε αυτό που επιθυμούν οι γονείς, κάνοντας ακριβώς το αντίθετο. Η έναρξη γίνεται περίπου στον 18^ο μήνα, κορυφώνεται μεταξύ του 3^ου και 6^ου έτους και ύστερα υποχωρεί. Συχνά, επανεμφανίζεται κάπου ανάμεσα στο 10^ο και 11^ο  έτος, μετά τον ερχομό της ήβης.  

Είναι γεγονός ότι οι γονείς δεν είναι δυνατόν να παρευρίσκονται πάντα κοντά στο παιδί, ώστε να το επαναφέρουν στην τάξη. Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο με την είσοδο και παραμονή του παιδιού στο σχολικό περιβάλλον. Είναι αναγκαίο, λοιπόν, η φωνή των γονέων να μετατραπεί σε «φωνή συνείδησης» και να ωθεί το παιδί να βιώνει ενοχή όταν ενδίδει στον πειρασμό. Μέσω, λοιπόν, της ταύτισης και της μάθησης, το παιδί όχι μόνο συμμορφώνεται στους ηθικούς κανόνες, αλλά τους ενστερνίζεται και αποκτά μια βαθύτερη αντίληψη της έννοιας της ηθικής.

Βιβλιογραφική Πηγή

Herbert, M., (1998) επιμέλεια Παρασκευόπουλος Ι. Ψυχολογικά προβλήματα παιδικής ηλικίας. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Δυσκολίες προσαρμογής στο σχολείο!

Η είσοδος του παιδιού στο σχολείο αποτελεί την πρώτη εμπειρία παρατεταμένης απομάκρυνσης και αποκοπής από την οικογενειακή θαλπωρή. Το παιδί μπορεί να παρουσιάζει εκδηλώσεις δυσπροσαρμοστίας και αισθήματα ανησυχίας, ιδιαίτερα κατά τις πρώτες μέρες φοίτησης .

Συμπτώματα: 

•  Βραδύτητα ή άρνηση προσέλευσης στο σχολείο για μερικές ημέρες ή ακόμα και εβδομάδες
•  Βούρκωμα των ματιών και τα έκδηλα σημάδια άγχους στο πρόσωπο, όπως τα νευρικά τικ και το αφηρημένο βλέμμα. 
• Νευρομυϊκή υπερένταση και η έλλειψη φυσικής άνεσης στις κινήσεις και στάσεις του σώματος.
• Συχνά αποφεύγει τα υπόλοιπα παιδιά.

Ας σημειωθεί ότι τα αγόρια εκδηλώνουν πιο αρνητική στάση, συγκριτικά με τα κορίτσια. Όχι μόνο αυτό αλλά τα μοναχοπαίδια αγόρια παρουσιάζουν περισσότερα προβλήματα προσαρμογής.

 

Ο βαθμός εκδήλωσης των παραπάνω συμπτωμάτων εξαρτάται από τον τρόπο, με τον οποίο το παιδί το ίδιο προσλαμβάνει και βιώνει, προσωπικά-υποκειμενικά τις δραστηριότητες της σχολικής ζωής. Κάτι που για ένα παιδί είναι θέμα ρουτίνας, για το άλλο μπορεί να αποτελεί πραγματικό «Γολγοθά». Αυτό εξαρτάται από ατομικούς παράγοντες, όπως την προσωπικότητα του παιδιού, καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες στο εξελικτικό ιστορικό του παιδιού, όπως την καλή σωματική υγεία και τη σώφρονα ανατροφή του. Το ώριμο παιδί είναι πιθανόν να εκλάβει το σχολείο ως μια ευπρόσδεκτη ποικιλία, μια ευχάριστη εναλλαγή, ιδίως αν στο σπίτι νιώθει πλήξη και μοναξιά ή προέρχεται από κάποιο διαταραγμένο ή κατά κάποιο τρόπο υποβαθμισμένο οικογενειακό περιβάλλον. Τέλος, η αντίδραση του κάθε παιδιού θα εξαρτηθεί από τις προηγούμενες εμπειρίες του με τα άλλα παιδιά και από το κατά πόσον έχει προετοιμαστεί ψυχολογικά γι’ αυτή την καίρια φάση της ζωής του.  

Από τα παραπάνω γίνεται εύκολα αντιληπτό πως είναι επιτακτική ανάγκη το παιδί κατά την προσχολική ηλικία να έχει την ευκαιρία ανάληψης πρωτοβουλιών στο οικογενειακό και ευρύτερα συγγενικό περιβάλλον και να ενθαρρύνεται η τάση του για αυτονομία. Όχι μόνο αυτό αλλά και να αποκτήσει την ικανότητα αυτοελέγχου και αυτοπειθαρχίας, ώστε να αποκτήσει υψηλή αυτοεκτίμηση. Απότοκος θα είναι η συναισθηματική του σταθερότητα και ο ψυχικός δυναμισμός. Παράλληλα, ο δάσκαλος χρειάζεται να σέβεται, να επαινεί και να ενθαρρύνει το παιδί και ταυτόχρονα να είναι πρόθυμος να βοηθήσει, αντικειμενικός, συνεπής και σταθερός στην τήρηση της τάξης. Κυρίως να αντιμετωπίζει με ευαισθησία τις όποιες δυσκολίες προσαρμογής αντιμετωπίζει ο μαθητής. Εν κατακλείδι, κρίνεται αναγκαία η συνεργασία των γονέων με τον εκπαιδευτικό και με τους υπόλοιπους φορείς του οικογενειακού περιβάλλοντος. 

 

Βιβλιογραφικές Πηγές:

Δανασσής – Αφεντάκης, Κ., Αντ.,(1996). Παιδαγωγική Ψυχολογία. Μάθηση και Ανάπτυξη. Τόμος Α. Αθήνα.

Herbert, M., (1998) επιμέλεια Παρασκευόπουλος Ι. Ψυχολογικά προβλήματα παιδικής ηλικίας. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Τάνος, Γ., Χ., (1995). Γνωρίζοντας καλύτερα το παιδί. Αθήνα.