"Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα..."
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα γονείς. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα γονείς. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 29 Σεπτεμβρίου 2014

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να θέσουν ακαδημαϊκούς στόχους;

Τις περισσότερες φορές ως γονείς αποτυγχάνουμε να ταυτίσουμε την ακαδημαϊκή επιτυχία με τη διαδικασία θέσπισης στόχων. Περιμένουμε από τα παιδιά να έχουν ως βασικό τους στόχο και προτεραιότητα τη σχολική επιτυχία και πολλές φορές θεωρούμε πως ο στόχος αυτός είναι δεδομένος. Ωστόσο, φαίνεται πως η σχολική επιτυχία δεν αποτελεί απαραίτητα προσωπικό στόχο και επιδίωξη των παιδιών και πως ίσως χρειάζεται οι γονείς να υποβοηθήσουν τα παιδιά στη θέσπιση ακαδημαϊκών στόχων.

Η σημασία του να αποκτήσει το παιδί προσωπικούς στόχους, τόσο στον ακαδημαϊκό χώρο όσο και σε άλλους τομείς της ζωής του, έχει αναδειχθεί μέσα από τη δουλειά της καθηγήτριας Σχολικής Ψυχολογίας Λόρι Ντεσοτέλ. Σύμφωνα με την ίδια, είναι σημαντικό το παιδί να αποκτήσει ένα συναισθηματικό δεσμό με το στόχο του. Ο συναισθηματικός δεσμός με το στόχο φαίνεται να επιτυγχάνεται σπάνια, καθώς η επιτυχία των παιδιών μετράται σύμφωνα με τους στόχους που οι ενήλικες έχουν θέσει για εκείνα και όχι με εκείνα.

Επομένως, βασικός παράγοντας της σχολικής επιτυχίας των παιδιών φαίνεται να είναι η ανάληψη προσωπικής ευθύνης για την πορεία της μάθησής τους και η δημιουργία ενός συναισθηματικού δεσμού με τους ακαδημαϊκούς τους στόχους. Με ποιο τρόπο θα μπορούσαμε, όμως, να βοηθήσουμε τα παιδιά να αναπτύξουν τους δικούς τους προσωπικούς στόχους; Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η επικοινωνία με το παιδί. Να το ρωτάμε πώς νιώθει και τι θέλει στην πραγματικότητα- και να προσπαθήσουμε να το ακούσουμε πραγματικά, χωρίς να παρεμβαίνουμε ή να επικρίνουμε τα λεγόμενά του.

Πιο συγκεκριμένα, μπορούμε να εφαρμόσουμε μεθόδους που χρησιμοποιούν την αποτελεσματική επικοινωνία για την ενδυνάμωση του παιδιού. Αρχικά, είναι βοηθητικό να ρωτήσουμε το παιδί πώς αισθάνεται για το σχολείο. Αυτή τη χρονιά, ποια θεωρεί ότι θα είναι τα πιο εύκολα για εκείνο μαθήματα και ποια τα πιο δύσκολα; Είναι σημαντικό να ακούσουμε τι έχει να πει, χωρίς να σχολιάζουμε, λέμε τη γνώμη μας ή να δίνουμε συμβουλές. Αφού το παιδί μας δώσει τη δική του οπτική, μπορούμε να το ρωτήσουμε τόσο για τα «εύκολα» όσο και για τα «δύσκολα» μαθήματα τι θα ήθελε να έχει καταφέρει μέχρι το τέλος της χρονιάς. Η επίτευξη ποιου στόχου θα το έκανε περήφανο; Ίσως παρατηρήσουμε ότι το παιδί θέτει πολύ υψηλούς στόχους, η επίτευξη των οποίων δεν είναι ρεαλιστική. Ωστόσο, είναι σημαντικό να μην επέμβουμε, καθώς αυτός είναι ο δικός του προσωπικός στόχος.

Στη συνέχεια, μπορούμε να του πούμε πως το ίδιο είναι ο καλύτερος κριτής του εαυτού του και της προόδου του και πως αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία δεν είναι οι βαθμοί σε κάθε τεστ, αλλά το πώς το ίδιο αξιολογεί με την πάροδο των εβδομάδων την πρόοδό του. Ο τρόπος με τον οποίο το κάθε παιδί επιλέγει να αξιολογεί την πρόοδό του, θα μπορούσε να είναι μια πρόκληση για το ίδιο και μια δημιουργική δραστηριότητα, που φυσικά διαφοροποιείται ανάλογα με την ηλικία του. Το σημαντικό είναι να βοηθήσουμε το παιδί να θέσει βραχυπρόθεσμους στόχους μέχρι να φτάσει στο μακροπρόθεσμο. Ο δικός μας ρόλος ως γονέας μπορεί να είναι αυτός του εξωτερικού παρατηρητή, που βοηθά το παιδί να παρακολουθεί την πρόοδό του και να θέτει τους δικούς του προσωπικούς στόχους, προκειμένου να φτάσει στο αποτέλεσμα που το ίδιο επιθυμεί.

Τρίτη 1 Απριλίου 2014

Οι γονείς ως συναισθηματικοί μέντορες των παιδιών

Η καλλιέργεια της συναισθηματικής νοημοσύνης κρίνεται απαραίτητη για τη συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού καθώς επίσης και τη συνακόλουθη μετατροπή των γονέων σε συναισθηματικούς μέντορες. Για το λόγο αυτό, για να συμβούν τα παραπάνω, οι γονείς καλό είναι να:
F   Έχουν επίγνωση των συναισθημάτων των παιδιών τους.
F   Βλέπουν το συναίσθημα ως μια ευκαιρία για οικειότητα και διδασκαλία.
F   Ακούν προσεκτικά, να δείχνουν ενσυναίσθηση και να αναγνωρίζουν τα αρνητικά συναισθήματα του παιδιού, όχι με επικριτική διάθεση και σαρκασμό.
F   Βοηθούν το παιδί να κατονομάσει τα συναισθήματά του, όποια και αν είναι αυτά.
F   Θέτουν όρια και να εξετάζουν κάποιες στρατηγικές για την επίλυση του συγκεκριμένου προβλήματος.

Η τήρηση αυτών των τακτικών βοηθά τους γονείς να διδάξουν στα παιδιά να αναγνωρίζουν αρχικά τα συναισθήματά τους και κατόπιν να είναι σε θέση να τα διαχειριστούν. Η αναγνώρισή τους είναι πολύ βασική, διότι έτσι μπορούν να κατανοούν την κατάσταση και στη συνέχεια να βρίσκουν λύσεις για ό,τι συμβαίνει. Ακόμη και τα αρνητικά συναισθήματα θα μπορέσουν να τα αντιμετωπίσουν και να τα χειριστούν καλύτερα, αν πρώτα απ΄ όλα τα αναγνωρίσουν. 

Είναι απόλυτα κατανοητό ότι θα πρέπει όλοι οι γονείς να γίνουν σωστοί συναισθηματικοί μέντορες γιατί μόνο έτσι θα μπορέσουν να βοηθήσουν τα παιδιά τους να επεξεργαστούν αρτιότερα τα συναισθήματά τους.

Ας μην ξεχνάμε ότι συναισθηματικά υγιή παιδιά σημαίνει και συναισθηματικά υγιείς ενήλικες και συνακόλουθα συναισθηματικά υγιή μέλη του κοινωνικού μας γίγνεσθαι! 

Gootman, J., (2000). Η συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών. Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα


Τρίτη 8 Οκτωβρίου 2013

Τα παιδιά μελετούν, αλλά δεν κατανοούν



Tης Βασιλικής Χρυσοστομίδου

«Πολλές φορές διαβάζω και δεν καταλαβαίνω, όχι μόνο τους αρχαίους αλλά και αυτούς που είναι κάτι σαν… αρχαίοι – Καβάφη, Παπαδιαμάντη» (Ελευθερία, Γ΄ Λυκείου). «Oταν τα κείμενα είναι αρχαία με νέα ελληνικά μαζί, μου φαίνονται πολύ περίεργα. Δυσκολεύομαι να καταλάβω, θέλει πολλή ανάλυση. Θυμάμαι τον “Κρητικό” (σ.σ. Διον. Σολωμός), είδα κι έπαθα να βγάλω άκρη. Εκτός σχολείου, δε μ’ αρέσει να διαβάζω». (Βασίλης, Γ΄ Λυκείου). «Εξαιρώντας τα μαθήματα που μ’ ενδιαφέρουν για τις Πανελλήνιες, θα χρειαστώ περισσότερο χρόνο να κατανοήσω ένα κείμενο». (Δημήτρης, Β΄ Λυκείου).«Δυσκολεύομαι να γράψω. Δεν έχω ιδέες ή όταν έχω, δεν μπορώ να τις αναπτύξω. Εκθεση, πάω φροντιστήριο, μαθαίνω “πακέτα λέξεων”, τα γράφω. Αλλα βιβλία, ποτέ – μόνο Χάρυ Πόττερ παλιότερα. Προτιμώ ταινίες». (Σταύρος, Β΄ Λυκείου).

«Καταλαβαίνουν τα παιδιά όταν μελετούν;», το ερώτημα που θέσαμε σε εκπαιδευτικούς:
«Οχι! Κατηγορηματικά όχι!», θα πει χωρίς δεύτερη σκέψη η κ. Ευαγγελία Ρίζου, φιλόλογος και λυκειάρχης. Την άποψή της συμμερίζονται οι συνάδελφοί της φιλόλογοι, κ. Καίτη Σερέτη και Ευγενία Λέκκα, με πολυετή εμπειρία στις τρεις τάξεις του λυκείου. «Αρνητικά μπροστά στο συνεχές κείμενο τα παιδιά μας. Βαριούνται και φοβούνται. Η λεξιπενία ιδιαίτερα αισθητή, ενώ πρόβλημα υπάρχει τόσο στην κατανόηση, όσο και στις γνώσεις και την ορθογραφία», «χαρτογραφεί» την κατάσταση η λυκειάρχης. «Ο,τι έχει ιδιώματα ή πιο “υψηλό” λόγο το απορρίπτουν. Τους έδωσα τη “Χωματερή της Πληροφόρησης” του Γιανναρά για επεξεργασία και περίληψη στο σπίτι. Μόνο πέντε παιδιά το έφεραν. Για τους υπόλοιπους, εξαιρετικά δύσκολο. Οσο για “μαργαριτάρια”; Δεν τα προλαβαίνω. “Ο ήλιος βασιλεύει”, διαβάσαμε. “Τι ώρα της μέρας είναι”; ρωτάω. “Μεσημέρι”, “Γιατί;”, “Επειδή ο ήλιος είναι ψηλά, σα βασιλιάς”, η απάντηση μαθητών λυκείου!», σταχυολογεί στιγμιότυπα η κ. Σερέτη.
«Το επίπεδο εγγραμματισμού διαρκώς πέφτει στην Ελλάδα», σχολιάζει η κ. Λέκκα. «Οι ίδιοι κατεβάσαμε τον πήχυ, απολαμβάνουμε την παιδεία που θέλουμε. Δεν ζητάμε πλέον δοκίμια από τα παιδιά, περιοριζόμαστε σε “πρακτικά” κείμενα, όπως επιστολές». «Η ανεπάρκεια στον λόγο δεν αποτελεί δική μας αποκλειστικότητα», προσθέτει η κ. Σερέτη: «Στο βιβλίο της Νατάσας Μπολονή “Τα χαμένα παιδιά” περιγράφεται αντίστοιχη κατάσταση στα δημόσια γαλλικά σχολεία, όπου μάλιστα καταργήθηκε η συγγραφή δοκιμίου, εξαιτίας της δυσκολίας των παιδιών να ανταποκριθούν».

Τι φταίει
Πού αποδίδουν οι ειδικοί το πρόβλημα; «Ισως φταίει η εικόνα, στην οποία έχουν εθιστεί τα παιδιά μας», αποφαίνεται η λυκειάρχης. «Εξοικειωμένα με το επιφανειακό, το Διαδίκτυο καθώς και τα greekglish, τον γρήγορο ρυθμό ζωής, αδυνατούν να επεξεργαστούν ένα κείμενο, να αποκωδικοποιήσουν τα μηνύματα. Επιπλέον, δεν είναι μυημένα στη λογοτεχνία – συνήθως το ίδιο το περιβάλλον τους δεν ευνοεί τη φιλαναγνωσία». «Ούτε εφημερίδα δεν διαβάζουν τα παιδιά μας, πράγμα που αποτυπώνεται και στο γράψιμό τους», ομονοεί η κ. Λέκκα. «Το πρόβλημα επιδεινώνεται από τον μεγάλο όγκο της ύλης, ο οποίος είναι αντιστρόφως ανάλογος με τον διαθέσιμο χρόνο. Αποτέλεσμα; Οι μαθητές να προσπερνούν τα κείμενα. Η αφομοίωση και η απομνημόνευση είναι οι δύο αντίπαλες δυνάμεις, με τη δεύτερη να υπερισχύει. Η αγωγή του μαθητή, που αποτελεί τον κατ’ εξοχήν ρόλο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, παραγκωνίζεται. Οι διάφοροι πειραματισμοί στην εκπαίδευση, η απουσία συνέχειας, ευθύνονται εξίσου για τη φθίνουσα πορεία του εγγραμματισμού».
Σύμφωνα με την κ. Ρίζου, «ο καθηγητής πρέπει να δώσει κίνητρα στα παιδιά να αγαπήσουν τον λόγο, να τα μυήσει στο μεγαλείο της ελληνικής γλώσσας. Στη συνηθισμένη απορία τους “γιατί μαθαίνουμε αρχαία αφού δεν τα χρησιμοποιούμε;”, οφείλει να εστιάσει στο γεγονός ότι τη γλώσσα, εκτός της συγχρονικής της διάστασης, πρέπει να την κατακτάς στη διαχρονική της πορεία. Αντίθετα, μπαίνει σήμερα ο φιλόλογος, διδάσκει ένα “λύω” και τέλος. Δυστυχώς, έχουμε γίνει γρανάζια ενός μηχανισμού χωρίς ουσία, με απόλυτο προσανατολισμό τις Πανελλαδικές, ένα μάθημα που γίνεται διεκπεραιωτικά, ενώ τα ίδια τα παιδιά μετατρέπονται σε άλογα κούρσας».

Ο ρόλος του σχολείου, αλλά και των γονέων
«Οχι μόνο όταν διαβάζουν Παπαδιαμάντη αλλά και όταν μελετούν ένα κεφάλαιο Φυσικών Επιστημών, Ιστορίας ή Γεωγραφίας, τα σημερινά παιδιά συχνά αντιμετωπίζουν τον σχολικό λόγο σαν «ξένη γλώσσα"», επισημαίνει ο κ. Ηλίας Ματσαγγούρας, καθηγητής Διδακτικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
«Η ικανότητα του μαθητή να διαβάζει, να κατανοεί και να συνθέτει κείμενα διαφορετικού είδους, η έννοια δηλαδή του εγγραμματισμού στη σχολική κοινότητα, δεν έχει κατακτηθεί από την πλειοψηφία των παιδιών. Αυτό δεν είναι μόνο απόρροια του δύσκολου λεξιλογίου αλλά και της εσωτερικής δομής και διάρθρωσης του κειμένου». Γιατί; «Οσο απομακρυνόμαστε από τον αφηγηματικό λόγο και εισάγεται στα σχολικά εγχειρίδια ο επιστημονικός –έστω απλοποιημένος– δυσχεραίνει η προσπάθεια προσπέλασης. Τα παιδιά μας δεν υστερούν σε νοημοσύνη. Καλούνται όμως να διαχειριστούν την ύλη βιβλίων, κατά κανόνα ένα με δύο χρόνια πάνω από την ηλικία του μέσου μαθητή ενώ ο διαθέσιμος χρόνος αποτελεί πλέον αγαθό σε ανεπάρκεια. Αντί για την κάλυψη της ύλης, ας εστιάσουμε στην ικανότητα του παιδιού να κατανοεί τις ερωτήσεις, να δίνει απαντήσεις, αλλά και να διατυπώνει το ίδιο ερωτήσεις. Να επεξεργάζεται με αυτονομία τα δεδομένα του, να αντιλαμβάνεται τις μεταξύ τους σχέσεις. Η σταδιακή προσαρμογή του μαθητή σε όσο γίνεται περισσότερα και διαφορετικών ειδών κείμενα, μέσα από μία διαδρομή διαβαθμισμένης δυσκολίας και σύγχρονης διδακτικής προσέγγισης, υποστηρίζει τον στόχο».
Σε ό,τι αφορά τους εκπαιδευτικούς, ο κ. Ματσαγγούρας επισημαίνει: «Ενώ το να κατέχουν το αντικείμενο των σπουδών τους είναι προϋπόθεση εκ των ων ουκ άνευ, από μόνη της δεν φτάνει. Αποτέλεσμα, όταν αποφοιτούν, να μην είναι έτοιμοι να διδάξουν. Απαραίτητη λοιπόν εδώ η βελτίωση καθώς και η συνεχής επιμόρφωσή τους αργότερα». Επιπλέον, ο μέχρι τώρα «πυροσβεστικός» ρόλος αντιμετώπισης των προβλημάτων πρέπει να εγκαταλειφθεί. «Αναγκαίος ο μεσο- και μακροπρόθεσμος προγραμματισμός, εγγύηση για συνοχή και συνέχεια στο βάθος όλης της σχολικής ζωής, επιτρέποντας παράλληλα πειραματισμούς, στο πλαίσιο των προκλήσεων της κάθε εποχής».

Ο ρόλος των γονέων
Την προαγωγή της γνώσης οφείλουν να υποστηρίξουν και οι γονείς. Πώς; «Μιλώντας από την αρχή στο παιδί επεξηγηματικά, ερμηνευτικά και σχολιαστικά, όχι μόνο καθοδηγητικά. Εμπλεκόμενοι στην εκπαιδευτική διαδικασία. Εκθέτοντάς το σε προσλαμβάνουσες, ανάλογες με την ηλικία του».

http://www.kathimerini.gr/   (23/02/2013)

Τετάρτη 11 Σεπτεμβρίου 2013

8 συμβουλές για γρήγορη προσαρμογή στο σχολείο.

Σε λίγες ώρες θα ανοίξουν οι πόρτες των σχολείων για να υποδεχτούν χιλιάδες παιδιά, όπως κάθε χρόνο άλλωστε. Τα συναισθήματα ανάμεικτα. Άλλοι μαθητές αναπολούν το καλοκαίρι και τις στιγμές ξεγνοιασιάς που καλούνται να αποχαιρετήσουν, ενώ άλλοι χαίρονται που θα ξαναδούν γνώριμα πρόσωπα. 

Η ομαλή ένταξη και προσαρμογή στο σχολικό περιβάλλον είναι μία διαδικαδία που δεν μπορεί να γίνει από τη μία στιγμή στην άλλη. Εντούτοις, υπάρχουν κάποια βήματα που μπορούν να την διευκολύνουν και να την επισπεύσουν. Έτσι, οι μαθητές είναι αναγκαίο

  • Να προσαρμοστούν σταδιακά στο νέο ωράριο ύπνου, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στο πρωινό ξύπνημα.  
  • Να τρώνε ένα καλό πρωινό που τους γεμίζει ενέργεια.
  • Να κάνουν θετικές σκέψεις: "θα έχω καλούς δασκάλους και καθηγητές, θα πετύχω υψηλές σχολικές επιδόσεις". 
  • Να συναναστρέφονται με συμμαθητές και φίλους που δεν τους αγχώνουν, αλλά τους δημιουργούν ευχάριστα συναισθήματα και τους αποφορτίζουν.
  • Να καταγράψουν τα σχολικά είδη που πρέπει να αγοράσουν και να τα διαλέξουν οι ίδιοι. 
  • Να οργανώσουν ένα σύστημα μελέτης. 
  • Να αρχίσουν σταδιακά τις εξωσχολικές δραστηριότητες. 
  • Να αξιοποιούν δημιουργικά τον ελεύθερο χρόνο που έχουν.
 
Στην παρούσα φάση, αλλά και κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, οι γονείς πρέπει να είναι αρωγοί στην προσπάθεια των παιδιών. Έτσι, καλούνται να τα ενθαρρύνουν, να τα επαινούν, αλλά και να θέτουν όρια όταν πρέπει. Σκόπιμο είναι να επισκέπτονται συχνά το σχολείο, να συζητούν και να συνεργάζονται με τους εκπαιδευτικούς. Το σπουδαιότερο, να είναι κοντά στα παιδιά, να τα ακούν, να αφουγκράζονται τις ανησυχίες τους και να τα κάνουν να νιώθουν ασφαλή. 

Καλή και δημιουργική σχολική χρονιά!
 

Πέμπτη 10 Νοεμβρίου 2011

Έρευνα ΟΟΣΑ: το διάβασμα & οι συζητήσεις με τους γονείς υπόσχονται υψηλότερη σχολική επίδοση!

Σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) που επεξεργάστηκαν οι ειδικοί του διεθνούς προγράμματος αξιολόγησης μαθητών του οργανισμού (PISA) οι γονείς μπορούν να συμβάλλουν στη σχολική πρόοδο των παιδιών τους. Συγκεκριμένα παρατηρείται πως:

  • Οι 15χρονοι μαθητές που διάβαζαν με τους γονείς τους στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου, εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις σε σχέση με τους μαθητές που ξεκίνησαν τη μαθητική τους ζωή με λίγη ή καθόλου βοήθεια από τους δικούς τους γονείς. Όπως επισημαίνεται, μάλιστα, στη σχετική έκθεση οι καλές επιδόσεις των μαθητών που έχουν βοήθεια από τους γονείς τους, δεν σχετίζονται με το οικονομικό επίπεδο ή το κοινωνικό υπόβαθρο της οικογένειας. Ειδικότερα, οι 15χρονοι μαθητές των οποίων οι γονείς δήλωσαν ότι διάβαζαν με τα παιδιά τους "κάθε μέρα ή σχεδόν κάθε μέρα" -ή "μια ή δυο φορές την εβδομάδα"- εμφάνισαν πολύ καλύτερες επιδόσεις στα αξιολογικά τεστ του προγράμματος PISA σε σχέση με τους μαθητές οι γονείς των οποίων διάβαζαν σχολικά ή και εξωσχολικά βιβλία με τα παιδιά τους "ποτέ ή σχεδόν ποτέ" ή μόνο "μία ή δύο φορές την εβδομάδα". 

  • Οι 15χρονοι μαθητές που συζητούν με τους γονείς τους πολιτικά ή κοινωνικά θέματα τακτικά εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις από τους συνομηλίκους τους που δεν έχουν την ίδια τύχη.
  • Με τις καλές επιδόσεις των μαθητών συνδέονται, επίσης, οι συζητήσεις με τους γονείς τους για βιβλία, κινηματογραφικές ταινίες ή ακόμη και για τηλεοπτικά προγράμματα, οι συζητήσεις με περιεχόμενο "πώς τα πάνε στο σχολείο", ακόμη και η συγκέντρωση της οικογένειας γύρω από το τραπέζι την ώρα του φαγητού. 

Πηγή: http://www.ethnos.gr/default.asp (9/11/2011) 

Παρασκευή 7 Οκτωβρίου 2011

Δυσκολίες προσαρμογής στο σχολείο!


Η είσοδος του παιδιού στο σχολείο αποτελεί την πρώτη εμπειρία παρατεταμένης απομάκρυνσης και αποκοπής από την οικογενειακή θαλπωρή. Το παιδί μπορεί να παρουσιάζει εκδηλώσεις δυσπροσαρμοστίας και αισθήματα ανησυχίας, ιδιαίτερα κατά τις πρώτες μέρες φοίτησης .

Συμπτώματα: 
  •  Βραδύτητα ή άρνηση προσέλευσης στο σχολείο για μερικές ημέρες ή ακόμα και εβδομάδες
  •  Βούρκωμα των ματιών και τα έκδηλα σημάδια άγχους στο πρόσωπο, όπως τα νευρικά τικ και το αφηρημένο βλέμμα. 
  • Νευρομυϊκή υπερένταση και η έλλειψη φυσικής άνεσης στις κινήσεις και στάσεις του σώματος.
  • Συχνά αποφεύγει τα υπόλοιπα παιδιά.
Ας σημειωθεί ότι τα αγόρια εκδηλώνουν πιο αρνητική στάση, συγκριτικά με τα κορίτσια. Όχι μόνο αυτό αλλά τα μοναχοπαίδια αγόρια παρουσιάζουν περισσότερα προβλήματα προσαρμογής.
 
Ο βαθμός εκδήλωσης των παραπάνω συμπτωμάτων εξαρτάται από τον τρόπο, με τον οποίο το παιδί το ίδιο προσλαμβάνει και βιώνει, προσωπικά-υποκειμενικά τις δραστηριότητες της σχολικής ζωής. Κάτι που για ένα παιδί είναι θέμα ρουτίνας, για το άλλο μπορεί να αποτελεί πραγματικό «Γολγοθά». Αυτό εξαρτάται από ατομικούς παράγοντες, όπως την προσωπικότητα του παιδιού, καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες στο εξελικτικό ιστορικό του παιδιού, όπως την καλή σωματική υγεία και τη σώφρονα ανατροφή του. Το ώριμο παιδί είναι πιθανόν να εκλάβει το σχολείο ως μια ευπρόσδεκτη ποικιλία, μια ευχάριστη εναλλαγή, ιδίως αν στο σπίτι νιώθει πλήξη και μοναξιά ή προέρχεται από κάποιο διαταραγμένο ή κατά κάποιο τρόπο υποβαθμισμένο οικογενειακό περιβάλλον. Τέλος, η αντίδραση του κάθε παιδιού θα εξαρτηθεί από τις προηγούμενες εμπειρίες του με τα άλλα παιδιά και από το κατά πόσον έχει προετοιμαστεί ψυχολογικά γι’ αυτή την καίρια φάση της ζωής του.  

Από τα παραπάνω γίνεται εύκολα αντιληπτό πως είναι επιτακτική ανάγκη το παιδί κατά την προσχολική ηλικία να έχει την ευκαιρία ανάληψης πρωτοβουλιών στο οικογενειακό και ευρύτερα συγγενικό περιβάλλον και να ενθαρρύνεται η τάση του για αυτονομία. Όχι μόνο αυτό αλλά και να αποκτήσει την ικανότητα αυτοελέγχου και αυτοπειθαρχίας, ώστε να αποκτήσει υψηλή αυτοεκτίμηση. Απότοκος θα είναι η συναισθηματική του σταθερότητα και ο ψυχικός δυναμισμός. Παράλληλα, ο δάσκαλος χρειάζεται να σέβεται, να επαινεί και να ενθαρρύνει το παιδί και ταυτόχρονα να είναι πρόθυμος να βοηθήσει, αντικειμενικός, συνεπής και σταθερός στην τήρηση της τάξης. Κυρίως να αντιμετωπίζει με ευαισθησία τις όποιες δυσκολίες προσαρμογής αντιμετωπίζει ο μαθητής. Εν κατακλείδι, κρίνεται αναγκαία η συνεργασία των γονέων με τον εκπαιδευτικό και με τους υπόλοιπους φορείς του οικογενειακού περιβάλλοντος. 

 
Βιβλιογραφικές Πηγές:
Δανασσής – Αφεντάκης, Κ., Αντ.,(1996). Παιδαγωγική Ψυχολογία. Μάθηση και Ανάπτυξη. Τόμος Α. Αθήνα.
Herbert, M., (1998) επιμέλεια Παρασκευόπουλος Ι. Ψυχολογικά προβλήματα παιδικής ηλικίας. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
Τάνος, Γ., Χ., (1995). Γνωρίζοντας καλύτερα το παιδί. Αθήνα.