Τα παιδιά μελετούν, αλλά δεν κατανοούν

Tης Βασιλικής Χρυσοστομίδου

«Πολλές φορές διαβάζω και δεν καταλαβαίνω, όχι μόνο τους αρχαίους αλλά και αυτούς που είναι κάτι σαν… αρχαίοι – Καβάφη, Παπαδιαμάντη» (Ελευθερία, Γ΄ Λυκείου). «Oταν τα κείμενα είναι αρχαία με νέα ελληνικά μαζί, μου φαίνονται πολύ περίεργα. Δυσκολεύομαι να καταλάβω, θέλει πολλή ανάλυση. Θυμάμαι τον “Κρητικό” (σ.σ. Διον. Σολωμός), είδα κι έπαθα να βγάλω άκρη. Εκτός σχολείου, δε μ’ αρέσει να διαβάζω». (Βασίλης, Γ΄ Λυκείου). «Εξαιρώντας τα μαθήματα που μ’ ενδιαφέρουν για τις Πανελλήνιες, θα χρειαστώ περισσότερο χρόνο να κατανοήσω ένα κείμενο». (Δημήτρης, Β΄ Λυκείου).«Δυσκολεύομαι να γράψω. Δεν έχω ιδέες ή όταν έχω, δεν μπορώ να τις αναπτύξω. Εκθεση, πάω φροντιστήριο, μαθαίνω “πακέτα λέξεων”, τα γράφω. Αλλα βιβλία, ποτέ – μόνο Χάρυ Πόττερ παλιότερα. Προτιμώ ταινίες». (Σταύρος, Β΄ Λυκείου).

«Καταλαβαίνουν τα παιδιά όταν μελετούν;», το ερώτημα που θέσαμε σε εκπαιδευτικούς:

«Οχι! Κατηγορηματικά όχι!», θα πει χωρίς δεύτερη σκέψη η κ. Ευαγγελία Ρίζου, φιλόλογος και λυκειάρχης. Την άποψή της συμμερίζονται οι συνάδελφοί της φιλόλογοι, κ. Καίτη Σερέτη και Ευγενία Λέκκα, με πολυετή εμπειρία στις τρεις τάξεις του λυκείου. «Αρνητικά μπροστά στο συνεχές κείμενο τα παιδιά μας. Βαριούνται και φοβούνται. Η λεξιπενία ιδιαίτερα αισθητή, ενώ πρόβλημα υπάρχει τόσο στην κατανόηση, όσο και στις γνώσεις και την ορθογραφία», «χαρτογραφεί» την κατάσταση η λυκειάρχης. «Ο,τι έχει ιδιώματα ή πιο “υψηλό” λόγο το απορρίπτουν. Τους έδωσα τη “Χωματερή της Πληροφόρησης” του Γιανναρά για επεξεργασία και περίληψη στο σπίτι. Μόνο πέντε παιδιά το έφεραν. Για τους υπόλοιπους, εξαιρετικά δύσκολο. Οσο για “μαργαριτάρια”; Δεν τα προλαβαίνω. “Ο ήλιος βασιλεύει”, διαβάσαμε. “Τι ώρα της μέρας είναι”; ρωτάω. “Μεσημέρι”, “Γιατί;”, “Επειδή ο ήλιος είναι ψηλά, σα βασιλιάς”, η απάντηση μαθητών λυκείου!», σταχυολογεί στιγμιότυπα η κ. Σερέτη.

«Το επίπεδο εγγραμματισμού διαρκώς πέφτει στην Ελλάδα», σχολιάζει η κ. Λέκκα. «Οι ίδιοι κατεβάσαμε τον πήχυ, απολαμβάνουμε την παιδεία που θέλουμε. Δεν ζητάμε πλέον δοκίμια από τα παιδιά, περιοριζόμαστε σε “πρακτικά” κείμενα, όπως επιστολές». «Η ανεπάρκεια στον λόγο δεν αποτελεί δική μας αποκλειστικότητα», προσθέτει η κ. Σερέτη: «Στο βιβλίο της Νατάσας Μπολονή “Τα χαμένα παιδιά” περιγράφεται αντίστοιχη κατάσταση στα δημόσια γαλλικά σχολεία, όπου μάλιστα καταργήθηκε η συγγραφή δοκιμίου, εξαιτίας της δυσκολίας των παιδιών να ανταποκριθούν».

Τι φταίει

Πού αποδίδουν οι ειδικοί το πρόβλημα; «Ισως φταίει η εικόνα, στην οποία έχουν εθιστεί τα παιδιά μας», αποφαίνεται η λυκειάρχης. «Εξοικειωμένα με το επιφανειακό, το Διαδίκτυο καθώς και τα greekglish, τον γρήγορο ρυθμό ζωής, αδυνατούν να επεξεργαστούν ένα κείμενο, να αποκωδικοποιήσουν τα μηνύματα. Επιπλέον, δεν είναι μυημένα στη λογοτεχνία – συνήθως το ίδιο το περιβάλλον τους δεν ευνοεί τη φιλαναγνωσία». «Ούτε εφημερίδα δεν διαβάζουν τα παιδιά μας, πράγμα που αποτυπώνεται και στο γράψιμό τους», ομονοεί η κ. Λέκκα. «Το πρόβλημα επιδεινώνεται από τον μεγάλο όγκο της ύλης, ο οποίος είναι αντιστρόφως ανάλογος με τον διαθέσιμο χρόνο. Αποτέλεσμα; Οι μαθητές να προσπερνούν τα κείμενα. Η αφομοίωση και η απομνημόνευση είναι οι δύο αντίπαλες δυνάμεις, με τη δεύτερη να υπερισχύει. Η αγωγή του μαθητή, που αποτελεί τον κατ’ εξοχήν ρόλο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, παραγκωνίζεται. Οι διάφοροι πειραματισμοί στην εκπαίδευση, η απουσία συνέχειας, ευθύνονται εξίσου για τη φθίνουσα πορεία του εγγραμματισμού».

Σύμφωνα με την κ. Ρίζου, «ο καθηγητής πρέπει να δώσει κίνητρα στα παιδιά να αγαπήσουν τον λόγο, να τα μυήσει στο μεγαλείο της ελληνικής γλώσσας. Στη συνηθισμένη απορία τους “γιατί μαθαίνουμε αρχαία αφού δεν τα χρησιμοποιούμε;”, οφείλει να εστιάσει στο γεγονός ότι τη γλώσσα, εκτός της συγχρονικής της διάστασης, πρέπει να την κατακτάς στη διαχρονική της πορεία. Αντίθετα, μπαίνει σήμερα ο φιλόλογος, διδάσκει ένα “λύω” και τέλος. Δυστυχώς, έχουμε γίνει γρανάζια ενός μηχανισμού χωρίς ουσία, με απόλυτο προσανατολισμό τις Πανελλαδικές, ένα μάθημα που γίνεται διεκπεραιωτικά, ενώ τα ίδια τα παιδιά μετατρέπονται σε άλογα κούρσας».

Ο ρόλος του σχολείου, αλλά και των γονέων

«Οχι μόνο όταν διαβάζουν Παπαδιαμάντη αλλά και όταν μελετούν ένα κεφάλαιο Φυσικών Επιστημών, Ιστορίας ή Γεωγραφίας, τα σημερινά παιδιά συχνά αντιμετωπίζουν τον σχολικό λόγο σαν «ξένη γλώσσα"», επισημαίνει ο κ. Ηλίας Ματσαγγούρας, καθηγητής Διδακτικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

«Η ικανότητα του μαθητή να διαβάζει, να κατανοεί και να συνθέτει κείμενα διαφορετικού είδους, η έννοια δηλαδή του εγγραμματισμού στη σχολική κοινότητα, δεν έχει κατακτηθεί από την πλειοψηφία των παιδιών. Αυτό δεν είναι μόνο απόρροια του δύσκολου λεξιλογίου αλλά και της εσωτερικής δομής και διάρθρωσης του κειμένου». Γιατί; «Οσο απομακρυνόμαστε από τον αφηγηματικό λόγο και εισάγεται στα σχολικά εγχειρίδια ο επιστημονικός –έστω απλοποιημένος– δυσχεραίνει η προσπάθεια προσπέλασης. Τα παιδιά μας δεν υστερούν σε νοημοσύνη. Καλούνται όμως να διαχειριστούν την ύλη βιβλίων, κατά κανόνα ένα με δύο χρόνια πάνω από την ηλικία του μέσου μαθητή ενώ ο διαθέσιμος χρόνος αποτελεί πλέον αγαθό σε ανεπάρκεια. Αντί για την κάλυψη της ύλης, ας εστιάσουμε στην ικανότητα του παιδιού να κατανοεί τις ερωτήσεις, να δίνει απαντήσεις, αλλά και να διατυπώνει το ίδιο ερωτήσεις. Να επεξεργάζεται με αυτονομία τα δεδομένα του, να αντιλαμβάνεται τις μεταξύ τους σχέσεις. Η σταδιακή προσαρμογή του μαθητή σε όσο γίνεται περισσότερα και διαφορετικών ειδών κείμενα, μέσα από μία διαδρομή διαβαθμισμένης δυσκολίας και σύγχρονης διδακτικής προσέγγισης, υποστηρίζει τον στόχο».

Σε ό,τι αφορά τους εκπαιδευτικούς, ο κ. Ματσαγγούρας επισημαίνει: «Ενώ το να κατέχουν το αντικείμενο των σπουδών τους είναι προϋπόθεση εκ των ων ουκ άνευ, από μόνη της δεν φτάνει. Αποτέλεσμα, όταν αποφοιτούν, να μην είναι έτοιμοι να διδάξουν. Απαραίτητη λοιπόν εδώ η βελτίωση καθώς και η συνεχής επιμόρφωσή τους αργότερα». Επιπλέον, ο μέχρι τώρα «πυροσβεστικός» ρόλος αντιμετώπισης των προβλημάτων πρέπει να εγκαταλειφθεί. «Αναγκαίος ο μεσο- και μακροπρόθεσμος προγραμματισμός, εγγύηση για συνοχή και συνέχεια στο βάθος όλης της σχολικής ζωής, επιτρέποντας παράλληλα πειραματισμούς, στο πλαίσιο των προκλήσεων της κάθε εποχής».

Ο ρόλος των γονέων

Την προαγωγή της γνώσης οφείλουν να υποστηρίξουν και οι γονείς. Πώς; «Μιλώντας από την αρχή στο παιδί επεξηγηματικά, ερμηνευτικά και σχολιαστικά, όχι μόνο καθοδηγητικά. Εμπλεκόμενοι στην εκπαιδευτική διαδικασία. Εκθέτοντάς το σε προσλαμβάνουσες, ανάλογες με την ηλικία του».

http://www.kathimerini.gr/   (23/02/2013)

Φάε λίγη σοκολάτα και...καλό σου διάβασμα!

Η λύση αριθμητικών προβλημάτων γίνεται ευκολότερη όταν κάποιος πίνει μεγάλες ποσότητες ροφήματος σοκολάτας, που περιέχει φλαβονόλες, οι οποίες ανήκουν στην οικογένεια των φλαβονοειδών, που αποτελούν ισχυρές αντιοξειδωτικές ουσίες και κάνουν καλό στον εγκέφαλο.

Επιπλέον η κατανάλωση πολλής σοκολάτας βοηθά κάποιον να μην κουράζεται το ίδιο, ιδίως νοητικά, μια ιδιότητα πολύ χρήσιμη για όσους μαθητές και φοιτητές διαβάζουν για εξετάσεις. Αυτό διαπίστωσε μια νέα βρετανική επιστημονική έρευνα, που παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο της Βρετανικής Ψυχολογικής Εταιρίας, σύμφωνα με την Telegraph.

Η έρευνα, από ερευνητές του πανεπιστημίου Νορθάμπρια, υπό τον καθηγητή Ντέηβιντ Κένεντι, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η σοκολάτα είναι ωφέλιμη για όποιον εμπλέκεται σε διανοητικά δύσκολα καθήκοντα. Οι φλαβονόλες, που αποτελούν μέρος της ομάδας χημικών ουσιών που αποκαλούνται πολυφαινόλες, αυξάνουν τη ροή του αίματος στον εγκέφαλο.

Εθελοντές που υποβλήθηκαν σε διανοητικά τεστ, σημείωσαν καλύτερες επιδόσεις και ήσαν πιο ξεκούραστοι, αφού είχαν πιει πολλή σοκολάτα (500 mg).

Αν και μια τέτοια ποσότητα είναι πολύ μεγάλη για να αποτελεί τμήμα μιας συνήθους διατροφής, οι ερευνητές είπαν ότι οι άνθρωποι πρέπει να καταναλώνουν σε τακτική βάση φλαβονόλες, που επίσης περιέχονται στα φρούτα και τα λαχανικά.

Η Έμμα Γουάιτμαν, εκ των υπευθύνων της έρευνας, δήλωσε ότι και η στερεή σοκολάτα (όχι μόνο το ρόφημα) είναι αποτελεσματική - η μαύρη ακόμη περισσότερο από την γάλατος ή τη λευκή.

http://www.kathimerini.gr/   (06/04/2009)

7 Μυστικά για Αποδοτικό Διάβασμα!

• Ξεκινήστε από τα δύσκολα. Όσο έχετε "καθαρό μυαλό" ξεκινήστε από τα πιο δύσκολα μαθήματα, αυτά που απαιτούν αποστήθιση ή σας φαίνονται ανιαρά.  

• Διάβασμα το πρωί ή το βράδυ; Οι πρωινές ώρες ενδείκνυνται για τη μελέτη θεωρητικών μαθημάτων, ενώ αν προτιμάτε τη μελέτη το βράδυ, αφιερώστε την στην επίλυση ασκήσεων. Μπορείτε να κάνετε εναλλαγή μαθημάτων,  όχι όμως σε λιγότερο από δύο ώρες.

• "Φωτογραφίστε το κεφάλαιο". Προσέξτε τους τίτλους, τις επικεφαλίδες, τα σχήματα, τους πίνακες, τις εικόνες και ό,τι άλλο θα σας βοηθήσει να κατανοήσετε και να επαναφέρετε στη μνήμη σας το περιεχόμενό του. Μπορείτε να τα συνδυάσετε με όσα ήδη γνωρίζετε;

• Ξεκινήστε από τα βασικά και αφήστε τις λεπτομέρειες για το τέλος. Ξεκινήστε από τις βασικές έννοιες, τις λέξεις-κλειδιά, υπογραμμίστε, βάλτε πλαγιότιτλους και κρατήστε σημειώσεις. Κολλήστε χαρτάκια, είτε στο βιβλίο είτε στον τοίχο του δωματίου σας, ώστε να "εξοικειώνεστε" με όσα σας δυσκολεύουν. Όταν τα κατανοήσετε προχωρήστε στις λεπτομέρειες, τις οποίες θα εμπεδώσετε με συχνές επαναλήψεις.  

• Κουραστήκατε; Κάντε μικρά διαλείμματα. Σταματήστε το διάβασμα για λίγο και ασχοληθείτε με κάτι πιο ευχάριστο - όχι να δείτε τηλεόραση. Αλλάξτε δωμάτιο, φάτε κάτι ή ξαπλώστε και μόλις ηρεμήσετε επιστρέφετε στη μελέτη. 

• Διακοσμήστε το δωμάτιό σας, έτσι ώστε να κάνει το διάβασμά σας ευχάριστο. Προσέξτε το φωτισμό και αποφεύγετε να πετάτε βιβλία, τετράδια και σημειώσεις εδώ κι εκεί, γιατί θα πελαγώσετε και μόνο που τα βλέπετε! Τακτοποιήστε τα σε σημείο όπου θα μπορείτε να τα βρίσκετε εύκολα, όταν τα χρειάζεστε. 
  
  

Μη συγκρίνετε πόσες ώρες διαβάζει ο ένας και πόσες ο άλλος.

Ο καθένας έχει τους ρυθμούς του.

Κλείστε τ΄αυτιά σας και φτιάξτε το δικό σας σύστημα μελέτης!!!

Έρευνα ΟΟΣΑ: το διάβασμα & οι συζητήσεις με τους γονείς υπόσχονται υψηλότερη σχολική επίδοση!

Σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) που επεξεργάστηκαν οι ειδικοί του διεθνούς προγράμματος αξιολόγησης μαθητών του οργανισμού (PISA) οι γονείς μπορούν να συμβάλλουν στη σχολική πρόοδο των παιδιών τους. Συγκεκριμένα παρατηρείται πως:

• Οι 15χρονοι μαθητές που διάβαζαν με τους γονείς τους στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου, εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις σε σχέση με τους μαθητές που ξεκίνησαν τη μαθητική τους ζωή με λίγη ή καθόλου βοήθεια από τους δικούς τους γονείς. Όπως επισημαίνεται, μάλιστα, στη σχετική έκθεση οι καλές επιδόσεις των μαθητών που έχουν βοήθεια από τους γονείς τους, δεν σχετίζονται με το οικονομικό επίπεδο ή το κοινωνικό υπόβαθρο της οικογένειας. Ειδικότερα, οι 15χρονοι μαθητές των οποίων οι γονείς δήλωσαν ότι διάβαζαν με τα παιδιά τους "κάθε μέρα ή σχεδόν κάθε μέρα" -ή "μια ή δυο φορές την εβδομάδα"- εμφάνισαν πολύ καλύτερες επιδόσεις στα αξιολογικά τεστ του προγράμματος PISA σε σχέση με τους μαθητές οι γονείς των οποίων διάβαζαν σχολικά ή και εξωσχολικά βιβλία με τα παιδιά τους "ποτέ ή σχεδόν ποτέ" ή μόνο "μία ή δύο φορές την εβδομάδα". 

• Οι 15χρονοι μαθητές που συζητούν με τους γονείς τους πολιτικά ή κοινωνικά θέματα τακτικά εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις από τους συνομηλίκους τους που δεν έχουν την ίδια τύχη.

• Με τις καλές επιδόσεις των μαθητών συνδέονται, επίσης, οι συζητήσεις με τους γονείς τους για βιβλία, κινηματογραφικές ταινίες ή ακόμη και για τηλεοπτικά προγράμματα, οι συζητήσεις με περιεχόμενο "πώς τα πάνε στο σχολείο", ακόμη και η συγκέντρωση της οικογένειας γύρω από το τραπέζι την ώρα του φαγητού. 

Πηγή: http://www.ethnos.gr/default.asp (9/11/2011)